Warmtepompen: wisselende geluiden over haalbaarheid

 Berichten uit
1998
In de loop van het jaar komen wisselende doch veelal positieve geluiden over warmtepompen naar voren. In de meeste gevallen blijkt dat de warmtepomp te worden gezien als een serieuze optie voor de toekomstige energievoorziening.

Uit een studie van KEA-consult blijkt dat warmtepompen in de glastuinbouw economisch aantrekkelijk zijn. De studie beschouwt verschillende typen warmtepompen. Compressiewarmtepompen aangedreven met een gasmotor besparen de meeste energie. Deze warmtepompen zijn echter duur en bovendien alleen een optie als de rookgassen van de gasmotor worden gereinigd, of als er een andere leverancier van CO2 is. Economisch zijn gasgestookte absorptiewarmtepompen de meest aantrekkelijke optie. Deze hebben het voordeel dat hun rookgassen direct geschikt zijn om CO2 aan de glastuinbouw te leveren. Elektrische warmtepompen besparen weliswaar iets meer energie, maar zorgen bij de huidige tariefstructuur niet voor een kostenbesparing, aldus de studie.

Twee verschillende systemen van de energiebedrijven EMH en GGR-GAS combineren warmte/kracht, warmtepompen en warmteopslag in een diepe ondergrondse zandlaag, een zogenoemde aquifer. Voor de warmtevraag gaat EMH gebruik maken van een elektrische warmtepomp met een vermogen van ongeveer 800 kW. De warmtepomp wordt optimaal benut doordat er een lage-temperatuurverwarming (52 oC) is. De warmte/kracht is gedimensioneerd op de maximale CO2-behoefte, waarbij overtollige warmte wordt opgeslagen door diep grondwater te verwarmen tot 20 oC. De elektrische warmtepomp benut 's winters het opgeslagen water als warmtebron. GGR-GAS studeert op een systeem met een gasgestookte absorptiewarmtepomp die in de volledige CO2-behoefte voor de glastuinbouw zal voorzien. Dat betekent dat de warmtepomp in de zomer warmte over heeft die in grond wordt opgeslagen. In de winter maakt de warmtepomp gebruik van deze opgeslagen warmte.

Bij een kantoorgebouw van Anova in Amersfoort is door een combinatie van een warmtepomp met een lange-termijn energieopslag na ruim een jaar al 65% op het primaire energiegebruik bespaard. De terugverdientijd is bij Anova circa 7,5 jaar. Bij toepassingen waarbij de aquifers niet zo diep liggen en waarbij direct in het ontwerpproces de mogelijkheid wordt meegenomen, is dit echter beduidend minder. Het systeem wordt inmiddels ook elders in Nederland toegepast, met terugverdientijden van nul tot vijf jaar.

Een scenariostudie van Kema, uitgevoerd in opdracht van Novem, laat zien dat de CO2-uitstoot van een elektrische warmtepomp in 2015 30% tot 40% lager is dan van een HR-ketel. De studie beschouwt de veranderende samenstelling van het elektriciteitspark en de daarmee samenhangende ontwikkeling van het opwekrendement. Dat heeft direct invloed op het primair energiegebruik en de CO2-emissie. In totaal zijn vijf varianten van het warmtepompsysteem doorgerekend, waarvan een zonder en vier met warmteopslag, met verschillende afnamepatronen (bijvoorbeeld alleen 's nachts). Het systeem dat alleen nachtstroom afneemt -- en dus de grootste warmteopslag heeft -- scoort het beste. De CO2-emissie daalt van circa 45 kg CO2 per GJ nuttige warmte tot 36 kg CO2 per GJ, beduidend lager dan de huidige HR-ketel (65 kg CO2 per GJ).

Uit een studie van de Rijksuniversiteit Groningen komt een wat minder positief beeld over warmtepompen naar voren. Op basis van het raadplegen van een expertpanel in een zogenoemd Delphi-onderzoek is nagegaan welke technologische en maatschappelijke veranderingen in de energievoorziening van de komende jaren zijn te verwachten. Een expertpanel met inzicht in de technologische ontwikkeling op het gebied van de warmtepomp, blijkt het niet erg eens te zijn over de toekomst van warmtepompen. Zij vinden het overheidsbeleid weliswaar haalbaar maar ambitieus, en concluderen onder andere dat een grote penetratie van elektrische warmtepompen de komende jaren nog niet aan de orde is; door de hoge investeringskosten zijn deze warmtepompen nog niet rendabel.

Terug naar thema Techniek en onderzoek 1998