APX schommelend op weg naar volwassenheid

 Berichten uit
2000
Sinds het begin van het jaar kampt de elektriciteitsbeurs met hevige prijsschommelingen. Op sommige dagen fluctueert de prijs van een megawatt stroom van 50 euro in het ene uur tot 400 euro in het volgende uur. De directeur van de Amsterdam Power Exchange (APX), de heer Den Ouden, vreest voor het voortbestaan van de jonge beurs zolang deze hevige prijsfluctuaties voor onrust zorgen.

Prijspieken op APX
Op 21 t/m 25 augustus komen op de APX de volgende ongewogen gemiddelde uurprijzen tot stand:

De extreem hoge prijzen blijven een probleem voor de APX. Tussen 9.00 uur en 16.00 uur worden prijzen genoteerd die bijna tot 400 euro per MWh (88 cent per kWh) reiken. In de figuur hiernaast staan de ongewogen gemiddelde clearingprijzen voor elk uur van de dag. Hier is duidelijk vanaf te lezen dat de prijspieken systematisch op de bovengenoemde tijden voorkomen. Handelaren proberen de prijspieken te verklaren door het uitvallen van AVR Rijnmond (60 MW) en een hoger dan verwachte vraag door het warme weer. De prijspieken traden echter ook op zonder deze omstandigheden zodat de beschuldigende vinger in de richting van de importbeperkingen ging.

Het Belgische Electrabel verdenkt marktpartijen die handelen op de APX van prijsmanipulatie. Electrabel is er bovendien niet van overtuigd dat TenneT technisch niet meer stroom kan importeren. De APX laat door Deloitte & Touche Enterprise Risk Services een onderzoek uitvoeren waaruit naar voren komt dat de deelnemers de marktprijs niet hebben beïnvloed.

De problemen op de Nederlandse markt komen voort uit een gebrek aan transparantie en een beperkte handelingsvrijheid van de marktpartijen. Dit laatste vloeit voort uit de afspraken die in het Protocol zijn gemaakt tussen de samenwerkende elektriciteitsproducenten verenigd in de SEP en de elektriciteitsdistributeurs. Bovendien beïnvloedt de importcapaciteit voor een belangrijk deel de prijs. Vanaf 3 januari heeft TenneT de maximale capaciteit per uur uitgebreid van 250 naar 900 MW. De APX is van plan de marktregels maximaal toe te passen en een goed toezicht te houden. Zolang de prijsturbulentie aanhoudt, denkt de APX in eerste instantie nog niet aan de introductie van futures voor elektriciteit. Daarvoor is een betrouwbare spotmarkt een voorwaarde. Futures kunnen prijsschommelingen in een vroeg stadium signaleren en kunnen zo een nuttig hulpmiddel op weg naar stabiliteit vormen. Aan het eind van deze maand wordt de stroombeurs bovendien opengesteld voor kleinere marktpartijen zodat zij goedkoper en gemakkelijker in stroom kunnen handelen. De kleinere participanten zijn van mening dat hun handelsmogelijkheden fors zijn ingeperkt ten gunste van de grotere marktpartijen. Dit heeft te maken met het feit dat de APX er strenger op toeziet dat bedrijven die handelen op de beurs ook kunnen aantonen dat zij de benodigde transportcapaciteit hebben. Voor de partijen die dat niet kunnen is slechts 40 MW beschikbaar.

In maart voert de APX een Multi Hub Matching (MHM) systeem in dat de capaciteit van het dagelijks te verhandelen volume aanzienlijk vergroot tot 300.000 MWh. Het MHM-systeem heeft bovendien een positief effect op de beperkte Nederlandse grensoverschrijdende capaciteit. Het systeem speelt een belangrijke rol als de APX op 3 mei, als eerste internationale elektriciteitsbeurs, een spothandel op de Duitse markt opent. De volumes die op de Duitse markt worden verhandeld blijven echter laag en de APX vraagt zich af of de markt wel behoefte heeft aan deze hub. In dezelfde maand besluit ook VEW voor 4,9 procent aandeelhouder te worden van de APX. Hierdoor komt het totaal aantal aandeelhouders, afkomstig uit zeven verschillende landen, boven de dertig. Hoewel de volatiliteit nog zeker tot mei doorgaat, groeien het volume en het aantal deelnemers gestaag. Hieronder staat een overzicht van nieuwe participanten op de APX in 2000:

Nr Naam participant Land van herkomst Maand van toetreding
1 EnBW Gesellschaft fur Stromhandel GmbH Duitsland Januari
2 Norsk Hydro Energy BV Noorwegen Januari
3 Southern Energy -- Europe BV Amerika Januari
4 Endesa SA Spanje Maart
5 Aare-Tessin Ltd. for Electricity (ATEL) Zwitserland Mei
6 EDF Trading Ltd. Frankrijk Juni
7 Obragas Holding NV (Limited member) Nederland Juni
8 KOM-STROM AG Duitsland Juli
9 PowerGen Energy Trading Ltd. Engeland Juli
10 Cogas Trading Nederland November

Aan het eind van het jaar 2000 zijn er dertig participanten op de APX bekend. Ten opzichte van het vorig jaar zijn er twee participanten afgevallen als gevolg van fusies: VEW is opgegaan in RWE en PreussenElektra en Bayernwerk AG zijn samengegaan onder de naam E.ON. De participanten zijn afkomstig uit de volgende landen:

Participanten op de APX geordend naar land van herkomst

De APX onderzoekt op verzoek van de Minister of zij een gasbeurs kan opzetten. In eerste instantie wil de APX in februari 2001 een platform voor gashandel activeren. Door 'politieke ontwikkelingen' worden de plannen in oktober in de ijskast gezet. Als de politieke situatie en de markt weer positief worden kan het plan weer opnieuw actueel worden.

Terug naar thema Elektriciteits- en gasmarkt 2000