Wantrouwen over vrije energiemarkten groeit in 2002 |
Berichten uit 2002 |
Vanaf 1 januari 2002 kunnen ongeveer 60.000 middelgrote bedrijven van energieleverancier veranderen en al vrij snel worden verschuivingen in marktaandelen zichtbaar. Twintig procent van de bedrijven verandert meteen van stroomleverancier. Ondanks zorgvuldige voorbereiding in de voorgaande jaren verloopt de overgang vrij rommelig. In de loop van het jaar ontstaat een groeiend wantrouwen in de vrijmaking van de markt. De liberalisering van het segment middelgrote verbruikers wordt in politieke kringen gezien als een testcase voor het vrijgeven van de kleinverbruikermarkt die in 2003 of uiterlijk 2004 wordt opengesteld. Hierna volgen de meest opvallende gebeurtenissen in 2002.
Highlights vrijmaken energiemarkt middelgrote bedrijven 2002
Energiebedrijf Essent raakt in januari meteen een kwart van haar zakelijke klanten kwijt. Deze middelgrote gebruikers stappen over naar nieuwkomers in de stroommarkt. Volgens Essent hanteren deze nieuwkomers prijzen die lager liggen dan de inkoopprijzen.
In dezelfde maand blijkt hoe slecht voorbereid een aantal netbeheerders is op de overgang. Hoewel slechts twintig procent van de bedrijven van leverancier wil veranderen, kunnen netbeheerders de switch in de praktijk niet verwerken. De administraties van netbeheerders blijken niet allemaal even goed op orde te zijn. Klanten kunnen niet overstappen als er nog geen nieuwe meter is besteld, als de opzegtermijn van het oude contract nog niet is verstreken of als gegevens niet correct zijn ingevoerd. Er zijn gevallen bekend van afnemers die al in 1998 een naamswijziging hebben doorgegeven, maar waar dit nooit door de netbeheerder is verwerkt. De administratieve chaos leidt er zelfs toe dat Essent en Nuon honderden bedrijven dreigen af te sluiten van stroomlevering.
Ondanks het rommelige verloop is het Platform Versnelling Energieliberalisering (PVE) in januari nog tevreden over het vrijmaken van de markt. Volgens het PVE zijn de problemen van tijdelijke aard. Het platform weerspreekt beschuldigingen dat de gevestigde orde de vrijmaking van de energiemarkt saboteert en voorspelt dat er in de komende maanden rust aan het front komt, waardoor energiebedrijven tijd hebben de opgetreden problemen op te lossen. Minister Jorritsma van Economische Zaken erkent daarentegen dat de overheid 'schoonheidsfoutjes' heeft gemaakt bij het vrijmaken van de elektriciteitsmarkt voor middelgrote bedrijven: de opzegtermijn voor bedrijven bij hun oude leverancier zorgt voor verwarring, de aanpassing van elektriciteitsmeters verloopt niet naadloos en er moeten maatregelen komen om te voorkomen dat afnemers zonder stroom komen te zitten als hun leverancier failliet gaat. PvdA en CDA nemen in de eerste maanden van 2002 tijdens debatten over energie meer en meer afstand van de liberalisering van de Europese gas- en stroommarkt en benadrukken het belang van nationale zelfvoorziening op energiegebied. De PvdA vreest kartelvorming in de stroomproductiesector.
In februari wordt goed duidelijk hoeveel problemen de administratieve afhandeling van het switchproces heeft opgeleverd. Bij MKB-Nederland heeft het klachten geregend en uit onderzoek bij de gezamenlijke inkoop door duizend leden van de Metaalunie blijkt dat slechts twintig procent van de switches correct is afgehandeld.
In april constateert de Algemene Energieraad, het adviescollege van de Nederlandse minister van Economische Zaken, in haar jaarverslag dat het liberaliseringproces complexer is dan aanvankelijk ingeschat. Het totstandkomen van een goed functionerende open energiemarkt in de Europese Unie wordt met scepsis en ongerustheid bezien. De AER houdt er rekening mee dat nationale overheden een blijvende rol moeten spelen in de energiemarkt.
In oktober eisen nieuwe toetreders op de markt, verenigd in de organisatie Voeg, een harder optreden van toezichthouder DTe. Volgens Voeg wordt de liberalisering van de energiemarkt gefrustreerd door de aanhoudende administratieve chaos bij de gevestigde energiebedrijven. Naar schatting een derde van de grote en middelgrote verbruikers bedrijven zijn dan overgestapt op een andere energieleverancier.
In november spreekt de Consumentenbond de vrees uit dat de vrije energiemarkt voor consumenten in 2003 of 2004 een fiasco dreigt te worden. De bond zegt geen enkel signaal te hebben ontvangen dat de liberalisering tot de beoogde voordelen voor de consument zal leiden en wil dat een onafhankelijke commissie de risico's in kaart brengt voordat een definitieve datum voor invoering van de vrijmaking wordt vastgelegd.
In november stelt het demissionaire kabinet Balkenende (CDA/VVD/LPF) de volledige vrijmaking van de elektriciteitsmarkt voor consumenten uit tot 1 januari 2004. Deze beslissing is gebaseerd op de negatieve ervaringen in 2002 met het vrijmaken van de markt voor middelgrote afnemers (bedrijven). Ook zijn er twijfels over de positie en bevoegdheden van de DTe, de toezichthouder op de geliberaliseerde energiemarkt.