Subsidieregelingen |
Berichten uit 2004 |
Het subsidieplafond voor de regeling Besluit Subsidies Energieprogramma’s Energiebesparing door Innovatie 2003 (BSE-EDI) blijkt in januari ook in 2004 nog te kunnen worden aangewend voor het verlenen van subsidie. Omdat er interpretatieverschillen waren tussen de Europese Commissie en de Nederlandse overheid is er vertraging ontstaan bij de afhandeling van BSE-aanvragen die in 2003 zijn ingediend. De beschrijving van BSE-EDI is als volgt: Bedrijven, instellingen en organisaties die een project willen uitvoeren dat zich richt op de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën of de nieuwe toepassing van bestaande technologieën met energiebesparing als resultaat in het betreffende bedrijf of de betreffende instelling kunnen hiervoor subsidie krijgen. Het kan daarbij gaan om haalbaarheidsprojecten, kennisoverdrachtprojecten, onderzoeks- en ontwikkelingsprojecten, praktijkexperimenten, demonstratieprojecten en marktintroductieprojecten. Het doel van het programma is het realiseren van energiebesparing in de Nederlandse industrie en diensten.
Het ministerie van VROM publiceert in februari de Subsidieregeling Milieugerichte Technologie 2004. De regeling bestaat voor 2004 uit 2 subsidieprogramma’s: het programma Milieu en Technologie en het programma Reductie Overige Broeikasgassen.
Een ruime Kamermeerderheid van CDA, PvdA, VVD en GroenLinks dient in maart een motie in, waarin VROM-staatssecretaris Van Geel wordt verzocht onmiddellijk te starten met de energiepremieregeling (EPR) voor 2004. De bewindsman heeft de EPR opgeschort om het tekort van € 100 mln. op de regeling van 2003 te dekken.
De VROM-Inspectie onderzoekt in maart of misbruik is gemaakt van de EPR, omdat het budget van de energiepremieregeling is overschreden. In 2003 is € 175 mln. aan aanvragen binnengekomen, terwijl het beschikbare budget € 76 mln. is. De inspectie zal 2400 aanvragers controleren. De energiepremieregeling, die al per16 oktober 2003 is afgeschaft, stimuleerde de aanschaf van energiezuinige apparaten en het gebruik van duurzame energie in woningen, bijvoorbeeld door subsidie op zonnepanelen, zonneboilers en isolatie. Nadat in september 2003 de beëindiging van de regeling bekend was gemaakt nam het aantal aanvragen enorm toe. Tussen 16 september en 16 oktober 2003 zijn naar schatting ruim 60.000 aanvragen bij de energiebedrijven binnengekomen. De inspectie gaat onderzoeken of de grote hoeveelheid aangevraagde apparaten of voorzieningen die voorkomen op de energiepremielijst ook daadwerkelijk zijn aangeschaft en binnen de verplichte 13 weken zijn geďnstalleerd. Een eerder onderzoek van de VROM-Inspectie bracht al aan het licht dat sommige installatiebedrijven informatie hebben vervalst in de leveringscontracten met klanten. Hierdoor zijn zonnepanelen onterecht voor een energiepremie in aanmerking gekomen.
Uit het in april gepubliceerde rapport ‘Milieukosten van energiemaatregelen 1990-2010. Overzicht kosten en mogelijke verbeteringen in de monitoring’, blijkt dat de kosteneffectiviteit van subsidieregelingen voor klimaatbeleid nogal uiteenloopt. Bovendien ontbreekt het aan een evenwichtig afwegingskader, dat aangeeft waarom een bepaalde technologie subsidie krijgt. Ook de kosteneffectiviteit van de subsidieregeling milieukwaliteit elektriciteitsproductie (MEP) wordt betwijfeld. Het rapport is in opdracht van het Milieu- en Natuurplanbureau (MNP) door het RIVM en ECN Beleidsstudies opgesteld.
SenterNovem meldt in mei dat het programma Nieuw Energie Onderzoek (NEO) niet-conventioneel en pril energieonderzoek, dat kan bijdragen aan een schone, betrouwbare en betaalbare energiehuishouding, stimuleert. Het gaat hier om de hele keten, van bron, via conversie en transport, tot gebruik. Projecten moeten het in zich hebben om uit te groeien tot een nieuw energieonderzoeksgebied of een nieuwe richting binnen een bestaand energieonderzoeksgebied. Subsidieaanvragen kunnen worden ingediend door zelfstandige uitvinders, onderzoekers van bedrijven, universiteiten en de kennisinstituten. Er zijn 2 soorten projecten die voor een subsidie in aanmerking komen: haalbaarheidsprojecten en onderzoeks- of ontwikkelingsprojecten.
De vijfde tender van het programma Erupt/JI (Emission Reduction Unit Procurement / Joint Implementation) is vanaf 11 mei 2004 open voor het indienen van ‘expressions of interest’. Nederlandse bedrijven die investeren in duurzame energie in Midden- en Oost-Europa kunnen tot en met 7 oktober 2004 hun belangstelling kenbaar maken voor de verkoop van CO2-emissiereductie (carbon credits) aan de Nederlandse overheid.
VROM-staatssecretaris Van Geel meldt dat binnen de VROM-begroting dekking is gevonden voor de overschrijding van het budget voor de Energiepremieregeling (EPR) van € 99 miljoen. Ook heeft hij € 34 mln. gereserveerd voor nieuw beleid, maar dat wordt pas ingezet als de totale overschrijding van het EPR-budget bekend is. Het ministerie van VROM houdt er rekening mee dat de beschikbare € 175 mln. onvoldoende is. Daarom zal worden gewacht met voorstellen voor nieuw beleid totdat de energiebedrijven in de zomer hun eindafrekeningen hebben ingediend. In juni zal de staatssecretaris de Tweede Kamer informeren over de effecten van het grote aantal extra aanvragen op de doelstellingen van de energiepremieregeling. In dezelfde maand zullen de resultaten bekend worden van de extra controles die de VROM-Inspectie heeft uitgevoerd om vast te stellen of de subsidieaanvragen aan de regels hebben voldaan.
Binnen de tender energiebesparing van de Subsidieregeling demonstratie- en kennisoverdrachtprojecten duurzame landbouw (DKDL) zijn 5 demonstratieprojecten gehonoreerd. Voor de tender, die liep van 1 december 2003 tot en met 28 januari 2004 was € 720.680 beschikbaar. Naar verwachting zal net na de zomer het nieuwe ‘Langetermijn instrument’ voor subsidies voor energieonderzoek worden gelanceerd. In verband met de benodigde goedkeuring door de Europese Commissie volgen de regelingen voor demonstraties en transitieprojecten 1 of 2 maanden later. De belangstelling voor de Regeling ondersteuning transitiecoalitie (OTC) is zeer groot. Ondanks de recente verdubbeling van € 1,5 mln. naar € 3 mln. is het budget voor de regeling ver overschreden. Honorering van alle aanvragen zou € 4,8 mln. vragen.
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat kent in juli € 3 mln. subsidie toe aan 27 projecten die de uitstoot van CO2 in het goederenvervoer terugdringen. De projecten zorgen samen voor een jaarlijkse reductie van 47.000 ton CO2. Daarmee dragen ze bij aan het behalen van de Nederlandse klimaatdoelstelling in de komende jaren. Bedrijven konden van november 2003 tot en met half februari dit jaar projectvoorstellen indienen bij SenterNovem. Alleen projecten die jaarlijks meer dan 75 ton CO2-reductie opleveren kwamen voor het programma in aanmerking.
De Nederlandse overheid biedt ondernemers en andere organisaties in juli de mogelijkheid voorstellen in te dienen ter aanvulling op de energielijst van de Energie-investeringsaftrek (EIA). De EIA is een fiscale regeling, waarbij ondernemers 55% van de investeringskosten voor energiezuinige bedrijfsmiddelen en duurzame energie kunnen aftrekken van de fiscale winst. De energielijst geeft een overzicht van de bedrijfsmiddelen die voor EIA in aanmerking komen en de lijst wordt ieder jaar geactualiseerd. Ondernemers en andere organisaties in Nederland krijgen daarbij tot 3 september 2004 de mogelijkheid de overheid te attenderen op nieuwe bedrijfsmiddelen die volgens hen nog ontbreken. In 2004 staan meer dan 100 energiezuinige voorzieningen op de energielijst. Criteria voor het vermelden van een nieuw bedrijfsmiddel zijn onder meer de hoeveelheid bespaarde energie per investeringseuro, de bredere toepasbaarheid, en een eenduidige en heldere definitie van het bedrijfsmiddel. Ook kunnen voorstellen worden gedaan om bestaande omschrijvingen aan te passen.
Er zal voorlopig geen nieuwe tender voor het CO2-reductieplan komen. In juli is gebleken dat het geld dat nog voor de nieuwe tender gebudgetteerd stond, is wegbezuinigd.
Na afloop van een vergadering voor Milieuminister van EU-landen in juli heeft VROM-staatssecretaris Van Geel gezegd dat de milieuministers graag zien dat de subsidies voor milieuschadelijke producten worden afgeschaft. Van Geel zei onder meer dat men afwil van de BTW-vrijstelling op vliegtickets, accijnsvrije kerosine en de Duitse subsidie op bruinkool. Volgens hem staat dit soort subsidies milieuvriendelijker alternatieven in de weg. Voor de bijeenkomst in Maastricht was ook oud-premier Kok uitgenodigd, in de hoop dat in de komende rapporten over de Europese economie meer aandacht komt voor het milieu. Kok doet onderzoek naar de concurrentiekracht van de Europese Unie.
245 gemeenten en 11 provincies maken gebruik van de subsidieregeling van het BANS (Bestuursakkoord Nieuwe Stijl) klimaatconvenant, waarvoor tot 1 augustus subsidie kon worden aangevraagd. Met vrijwel alle provincies als deelnemer en 70% van de gemeenten is de subsidieregeling succesvol afgesloten en is aangetoond dat provincies en gemeenten willen bijdragen aan de aanpak van de klimaatproblematiek. In totaal is er voor meer dan € 30 mln. subsidie aangevraagd. De subsidie betreft maximaal de helft van de uitvoeringskosten, terwijl de andere helft door de gemeenten en provincies zelf moet worden opgebracht. Voorbeelden van toepassingen zijn energiebesparing bij woningen, het stimuleren van groene stroom en het verbeteren van het openbaar vervoer. Het BANS klimaatconvenant is in 2002 door gemeenten, provincies en de rijksoverheid ondertekend. In het convenant is afgesproken dat provincies en gemeenten zich meer gaan inzetten om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Het budget voor BANS is € 37 miljoen.
In augustus wordt het resultaat van de vierde tender van het Carbon Credits onderdeel Erupt/JI (Emission Reduction Unit Procurement / Joint Implementation) bekend: de Nederlandse overheid gaat 9 contracten tekenen voor de aankoop van CO2-reductie (carbon credits). Totaal gaat het om 4 mln. ton CO2. Doel van deze regeling is het reduceren van de emissie van broeikasgassen door het aankopen van CO2-reducties uit projecten van Nederlandse bedrijven in Midden- en Oost-Europa, die daar investeren in duurzame energie. Voor de vijfde tender moeten definitieve voorstellen uiterlijk op 7 oktober 2004 worden ingediend.
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat kent in augustus € 3 mln. toe aan 12 projecten die de uitstoot van CO2 in het personenvervoer verminderen. Het bedrijfsleven betaalt zelf € 267 mln. om de CO2-reductie te bereiken. De projecten reduceren jaarlijks bijna 35.000 ton CO2 en dragen hiermee bij aan de Nederlandse klimaatdoelstelling voor de komende jaren. Er zijn voorstellen op het gebied van ‘teleconferencing’, vervoer per elektrische taxi en een bonussysteem om het fietsgebruik van werknemers te stimuleren. Ook is subsidie toegezegd aan een project dat koolzaadolie introduceert als vervangende biobrandstof voor gangbare diesel. NS Reizigers krijgt subsidie voor investeringen in energiezuinige treinstellen. Daarnaast zijn er projecten die gericht zijn op kennisoverdracht of gedragsverandering. Een voorbeeld hiervan is een project waarbij gegevens over het rijgedrag en het brandstofverbruik van chauffeurs in het busvervoer direct naar de chauffeurs worden teruggekoppeld. Het doel daarvan is een verandering in het rijgedrag. Voor een vergelijkbaar project voor treinmachinisten is ook subsidie toegezegd. De sector verkeer en vervoer draagt voor circa 20% bij aan de uitstoot van broeikasgassen in Nederland.
Uit een overzicht van de stand van zaken die VROM-staatssecretaris Van Geel in september aan de Tweede Kamer heeft gestuurd, blijkt dat het totale bedrag dat nodig is voor de Tijdelijke Regeling Energiepremies 2003 (EPR 2003) € 235 mln. is, waarvan circa € 16 mln. uitvoeringskosten.
De Edmund Burke Stichting, het Nederlandse discussieplatform voor het conservatisme, stelt in september dat bijna 80% van de subsidies die de overheid verstrekt, kan worden geschrapt. Het is volgens de Stichting mogelijk en zelfs heilzaam om 4/5 van de ruim € 19 miljard aan overheidssubsidie af te schaffen. Twee onderzoekers van de conservatieve denktank hielden € 19 miljard aan subsidie tegen het licht en concludeerden dat ruim € 15 miljard bespaard kan worden door overbodige subsidies te schrappen. In de brochure ‘Nederland subsidiestaat’ pleit de stichting ervoor via een grootschalige belastingverlaging de besparing van 15 miljard aan de burger terug te geven. De Nederlandse overheid deelt ieder jaar ongeveer € 22 miljard aan subsidies uit.
In een brief aan de Tweede Kamer schetst de VROM-staatssecretaris Van Geel in september de stand van zaken betreffende de fiscale vergroening. In het Hoofdlijnenakkoord heeft het kabinet aangegeven dat een verdere vergroening van het belastingstelsel een belangrijk instrument is. In dit verband werd in het Hoofdlijnenakkoord al een verhoging van de energiebelasting aangekondigd. Daarnaast heeft het kabinet onderzoek gedaan naar verdere vergroeningsopties. Belangrijke randvoorwaarden hierbij waren budgettaire neutraliteit, neutraliteit wat betreft de administratieve lasten, geen nieuwe belastingen en mogelijkheid tot invoering op korte termijn. Ook dienden maatregelen te voldoen aan de geldende (fiscale) toetsingscriteria. Dit heeft geresulteerd in een concreet pakket aan vergroeningsvoorstellen die in de Beleidsnota Verkeersemissies en in het Belastingplan 2005 zijn gepresenteerd. Dit pakket richt zich voornamelijk op maatregelen op het gebied van energie en verkeer en vervoer. In de eerste plaats bestaat de verdere fiscale vergroening uit een verhoging van de energiebelasting. In 2005 wordt bijna 80% van de totale opbrengst ad. € 605 mln. door bedrijven opgebracht. De verhoging van de Energiebelasting in 2006 (€ 78 mln.) en 2007 (€ 77 mln.) wordt door de gekozen vormgeving van de tariefverhogingen EB geheel door bedrijven opgebracht. Er is voor gekozen vooral het zogenoemde middengebruik (van 5000 - 170000 m3 aardgas en van 10000 - 50000 kWh elektriciteit) te verhogen. Aardgas en elektriciteit worden in ongeveer gelijke mate in de verhoging betrokken. Met de verhoging van de energiebelasting worden energiebesparingsmaatregelen uitgelokt, waarvan de CO2-reductie wordt geraamd op ongeveer 0,2 Mton en de NOx-reductie op 0,2 ŕ 0,3 kton. In verband met de verhoging van de energiebelasting wordt het budget voor de milieu-investeringsaftrek (MIA) in 2005 met € 15 mln. verhoogd. Deze verhoging loopt op tot € 30 mln. in 2007. Onderzocht wordt op welke wijze de extra middelen het meest effectief ingezet kunnen worden. Daarnaast wordt de regeling groen beleggen uitgebreid met projecten voor duurzaam bouwen in de utiliteitssector (gebouwen van diensten, handel, overheid etc.). Thans kunnen al projecten in de duurzame woningbouw worden aangewezen als groenproject. Projecten in de utiliteitsbouw die voldoen aan ambitieuze eisen op het gebied van energiebesparing, duurzame energie, waterbesparing, materiaalgebruik en binnenmilieu komen vanaf 2005 ook in aanmerking voor de kwalificatie als groenproject. Groenprojecten kunnen tegen lagere kosten worden gefinancierd, waardoor deze eerder rendabel worden. Door opname in de regeling wordt de marktintroductie van innovaties gestimuleerd. Als dit vervolgens leidt tot marktverbreding en als de totale bouwstroom beďnvloedt wordt, zijn de milieueffecten aanzienlijk. De budgettaire derving vanwege de uitbreiding van groen beleggen met duurzame utiliteitsbouw loopt op tot € 5 mln. in 2009.
Het ministerie van EZ stelt € 10 mln. beschikbaar voor de eerste tender van de regeling ‘Energie OnderzoekSubsidie: Lange Termijn’. De tender is vanaf 7 oktober open en sluit op 14 januari 2005. De regeling is bestemd voor kennisinstellingen en bedrijven die zich bezighouden met energieonderzoek. Het gaat om onderzoek dat de weg vrijmaakt voor innovatieve energietechnologieën, bijdraagt aan de duurzame energiehuishouding en de economie een krachtige en duurzame impuls geeft.
Via Innovatiesubsidie Samenwerkingsprojecten is in november 25 mln. subsidie toegekend aan 18 technologische samenwerkingsprojecten. Bij 17 van deze projecten wordt door bedrijven samengewerkt met een kennisinstelling. In de tweede tender zijn 51 projecten ingediend en is totaal € 52,5 mln. aan subsidies aangevraagd. De vierde tender sluit 3 december 2004. Eén van de projecten is een samenwerkingsverband tussen Akzo Nobel en de Technische Universiteiten van Delft en Eindhoven voor de ontwikkeling van een goedkoper productieproces van zonnecellen. Voor haalbaarheidsstudies was dit jaar € 4 mln. beschikbaar. In totaal is voor 151 projecten bijna € 6,5 mln. subsidie aangevraagd. Bij deze projecten zijn 265 verschillende bedrijven en kennisinstellingen betrokken waarvan 87% MKB-bedrijven.