Gas- en olieprijzen |
Berichten uit 2004 |
In januari zijn de prijzen van ruwe olie naar het hoogste niveau sinds tien maanden gestegen. In Londen stegen de prijzen van een vat Noordzee-olie ook flink. Er zijn verschillende oorzaken voor de stijging. Een concrete aanleiding is de sluiting van een grote raffinaderij in Algerije na een grote explosie, die zeker 23 mensen het leven heeft gekost. Een andere aanleiding vormen de ongewoon koude temperaturen in de Verenigde Staten, die de voorraden doet slinken. Sinds september, toen het oliekartel OPEC besloot om de olieproductie te beperken, zijn de Amerikaanse olieprijzen ruim 8 dollar per vat gestegen. Op 22 januari sloot in Londen de Brent Crude op 31,11 dollar per vat.
In februari zijn de prijzen op de olietermijnmarkten in New York en Londen flink gestegen. In Londen liep Brent crude op tot prijzen tegen de 30 dollar per vat. Oorzaak is een OPEC-besluit om de officiële olieproductie flink te verminderen. Vanaf 1 april gaat het aantal geproduceerde vaten met 1 mln. omlaag tot 23,5 mln. per dag. De meeste analisten hadden verwacht dat de productie gelijk zou blijven. In New York steeg de prijs van een vat ruwe olie ruim 3% naar 33,87 dollar. In Londen werd Brent-olie, die van mindere kwaliteit is, ruim 2% duurder. Diezelfde analisten betwijfelen wel of de OPEC-leden zich zullen houden aan de nieuwe quota. Volgens de olieministers van Iran en Libië maakt vooral de goedkope dollar het verhogen van de prijzen noodzakelijk. Daarnaast verwacht de OPEC minder vraag door het einde van de winter op het Noordelijk halfrond en meer aanbod wanneer Irak zijn olieproductie weer vervat. De OPEC komt 31 maart weer bijeen in Wenen. Het stijgen van de crude-prijzen resulteert ook in hogere prijzen op de markten voor andere olieproducten en kan daarmee op termijn ook de gasprijzen opdrijven.
De olieprijzen hebben in maart niveaus overschreden die sinds de oorlog in Irak niet meer waren bereikt. In Londen steeg de prijs van een vat Brent met $ 0,33 tot $ 32,57. Voor ruwe olie die in New York wordt verhandeld, en van iets betere kwaliteit is, moest $ 36,13 per vat (van 159 liter) worden betaald. Dit zijn prijzen van een jaar geleden, toen de door de Amerikanen geleide invasie van Irak veel zorg over de olieleveranties in de wereld met zich bracht. De prijsstijging is ditmaal een direct gevolg van de vorige maand aangekondigde productiebeperking met 4% van de OPEC, de Organisatie van Olie-exporterende Landen.
De olieprijzen zijn in april op de termijnmarkten in Londen op het hoogste niveau in ruim een jaar beland. Voor een vat olie uit de Noordzee werd even iets meer dan $ 34 betaald tegen $ 33,64. Een dergelijk niveau is sinds maart vorig jaar niet meer voorgekomen. Volgens handelaren dreven vooral Amerikaanse investeringsfondsen de prijzen omhoog. Zij reageerden daarmee op het besluit van Spanje om de troepen uit Irak terug te trekken. De termijnmarkten vrezen nu voor meer terroristische aanslagen, waardoor de olieprijzen op een hoog niveau zullen blijven.
De olieprijzen zijn in mei op het hoogste niveau in 13 jaar beland. Een vat Brent-olie steeg op de termijnmarkten in Londen meer dan 4% en kostte daarmee bijna $ 36. De piek bedroeg $ 35,92, een niveau dat sinds de crisis rond Koeweit in 1990/1991 niet meer is gezien. Handelaren zeiden dat oliekopers vooral nerveus reageren op de terreuraanslagen die de afgelopen tijd olie- en chemische installaties in het Midden-Oosten hebben getroffen.
Van 22 tot en met 24 mei vindt in het Okura Hotel te Amsterdam het International Energy Forum plaats, een tweejaarlijkse topontmoeting tussen ministers van olie-importerende en -exporterende landen van de OPEC. EZ-minister Brinkhorst is gastheer. De OPEC-ministers zullen informeel overleggen over een mogelijke productieverhoging. De olieprijs daalde daarop met 3%, maar die prijsdaling is alweer tenietgedaan. Volgens de secretaris-generaal van de OPEC wordt de olieprijsstijging veroorzaakt door factoren die de OPEC niet kan beďnvloeden. Hij schrijft de hoge prijs toe aan ‘geopolitieke onzekerheden, een gebrek aan raffinagecapaciteit in de VS en activiteiten van investeringsfondsen en speculanten. Uit cijfers van het Internationale Energie Agentschap (IEA) blijkt dat de vraag naar olie dit jaar groeit met 1,9 mln. vaten per dag (2,5%) ten opzichte van vorig jaar; de hoogste stijging sinds 1988. Het verbruik stijgt in de Verenigde Staten, Europa en vooral Azië, waar China met ten minste 13% veruit de sterkste stijging laat zien. Alleen in Japan en de voormalige Sovjet-Unie daalde het verbruik. De sterke vraagstijging kan volgens het IEA mede verklaren waarom de olieprijs zo scherp is gestegen. De productie in landen die niet behoren tot de OPEC valt tegen, met uitzondering van Rusland. Het gevolg is dat de wereld dit jaar afhankelijker zal worden van OPEC, aldus het IEA.
In mei komt de prijs van een vat ruwe olie op de termijnmarkt in New York op $ 41,38. Het vorige record dateert uit 1990 ($ 41,15). Een vat Brent olie, dat in Londen wordt verhandeld, noteerde $ 37,88. Brent-olie is van iets mindere kwaliteit. De prijsstijging is een gevolg van de grote vraag naar olie in de Verenigde Staten en China. In de zomermaanden trekken miljoenen Amerikanen er weer op uit. In die periode is de vraag naar brandstof groot. De afgelopen winter was dat ook al het geval omdat het toen zo koud was in de VS. China is net als de VS grootverbruiker. De economie van China maakt een enorme groei door. Een andere factor die bijdraagt aan de prijsstijging is de angst voor aanslagen in het Midden-Oosten op pijpleidingen en andere olie-installaties.
De hoge olieprijzen staan garant voor een belangenconflict tijdens het International Energy Forum (IEF) in Amsterdam in mei. Eurocommissaris voor energiezaken, Loyola de Palacio, zegt tijdens het Forum, gesteund door Groot-Brittannië, Duitsland en de VS, dat OPEC zich aan zijn ‘belofte’ moet houden van een prijs tussen de $ 22 en $ 28 per vat. De OPEC-landen vinden de huidige olieprijs niet onredelijk, gezien de lage dollarkoers en de inflatie. Wel is OPEC ongerust over de stabiliteit van de prijs. De OPEC stelt dat die in gevaar komt door geopolitieke onzekerheden en een (dreigende) ‘mismatch’ tussen vraag en aanbod. Doel van de tweejaarlijkse IEF vergadering van energieministers uit zeventig landen is om een ‘dialoog’ te hebben tussen producenten en consumenten van olie en gas. Zowel export- als importlanden zeggen te streven naar een ‘stabiele’ en ‘redelijke’ olieprijs. De consumptielanden hadden zich neergelegd bij de streefprijs die OPEC tot beleidsdoel heeft verheven: tussen de $ 22 en $ 28 per vat. De Nederlandse regering, die dit jaar het IEF mag organiseren, heeft als thema voor de bijeenkomst gekozen voor het bevorderen van investeringen’ in de winning van olie en gas. Die investeringen moeten plaatsvinden in het Midden-Oosten en de voormalige Sovjet-Unie, waar de grootste voorraden zijn, maar zullen afkomstig moeten zijn van westerse particuliere bedrijven. Nederland ziet het als zijn taak om die twee partijen bij elkaar te krijgen. Brinkhorst heeft daarom, voor het eerst in de geschiedenis van het IEF, ook de grote oliemaatschappijen en banken uitgenodigd op de bijeenkomst.
De hoge olieprijs levert de Nederlandse schatkist dit jaar waarschijnlijk € 400 mln. extra op. In ramingen voor het kabinet in mei rekent het CPB met een gemiddelde prijs per vat olie van $ 33. Eerder was dat nog $ 29. De prijs van aardgas is aan die van de olie gekoppeld, zodat Nederland een financiële meevaller heeft. Het voordeel gaat voor meer dan de helft naar het terugbrengen van het begrotingstekort. Het andere deel komt beschikbaar voor het Fonds Economische Structuurversterking, van waaruit grote infrastructurele projecten als de Betuwelijn worden gefinancierd.
De olieprijs heeft in juni een nieuw record bereikt, na de bloedige terreuractie in Saudi-Arabië. De prijs voor een vat ruwe olie voor levering in juli kwam op de termijnmarkt in New York voor het eerst op $ 42. Intussen lijken steeds meer olielanden voorstander van een verruiming van de productiequota. Nadat het recordniveau in New York was bereikt, zakte de prijs iets terug tot $ 41,80. In Londen voltrok zich eenzelfde patroon. Daar kostte een vat Brent-olie, die van mindere kwaliteit is, op zijn piek $ 38,70, om daarna terug te vallen naar $ 38,55.
De olieprijs is flink gedaald na een geruststellende verklaring van de OPEC. De organisatie van olie-exporterende landen zegt nog een kleine reservecapaciteit te hebben, die zonodig meteen kan worden ingezet. Direct na die mededeling zakte in New York de prijs van een vat olie tot iets onder de $ 43. Eerder werd nog een recordprijs van ruim $ 44 betaald. De ontwikkelingen op de internationale oliemarkten worden als bedreigend ervaren voor het wereldwijde economische herstel. De nog altijd hoge prijs is het gevolg van de toenemende vraag uit landen als China en India, de spanningen in Irak en de problemen rond het Russische olieconcern Yukos.
De olieprijzen zijn in augustus op een recordniveau beland. Een vat Amerikaanse olie van 159 liter kostte in de elektronische handel in New York voor het eerst meer dan 47 dollar op 47,01 dollar. Amerikaanse olie is sinds eind juni al meer dan een kwart in prijs gestegen. De afgelopen veertien handelsdagen werd de olie nagenoeg elke dag duurder, behalve op de dag dat bleek dat Venezuela politieke onrust voorlopig even bespaard blijft. Het Zuid-Amerikaanse land is een van de belangrijkste olieproducenten in de wereld. Oliehandelaren reageerden vooral op het dreigement van rebellen in Irak om Iraakse productiefaciliteiten aan te vallen. Ook verwachten de termijnmarkten dat de vraag naar olie in de toekomst op een hoog niveau zal blijven, omdat de wereldeconomie nog niet echt lijkt te lijden onder de hoge olieprijzen. De Verenigde Staten meldden dat de inflatie binnen de perken blijft, ondanks de hogere kosten voor energie.
De prijs van een vat ruwe Amerikaanse olie is in september de psychologisch belangrijke grens van $ 51 gepasseerd. Bij het sluiten van de handel op de termijnmarkt kostte een vat van 159 liter $ 51,09. De prijsstijging hangt samen met politieke onzekerheden, vooral in het Midden-Oosten en Nigeria. Daarnaast hebben orkanen de olieproductie in de Golf van Mexico verminderd. Intussen blijft de vraag naar olie hoog, onder andere door de sterke vraag naar brandstof in China. Analisten zijn erg bezorgd over het huidige prijspeil omdat de mogelijkheden om de olieproductie op te voeren, beperkt zijn. De meeste olie-exporterende landen binnen de OPEC kunnen niet meer olie oppompen dan ze nu al doen. De situatie in Irak blijft gevaarlijk, omdat rebellen daar nog steeds oliepijpleidingen opblazen. Op de effectenbeurs van New York stonden de belangrijkste indexen al in de vroege handel onder druk door de stijgende olieprijs. Beleggers worden weer zenuwachtig nu de publicatie van de olievoorraden in de VS op handen is.
De olieprijzen hebben in oktober weer nieuwe recordniveaus bereikt, maar vielen later flink terug. De handel noteerde voor de Amerikaanse ruwe olie een prijs van $ 52,50 per vat, na een hoogste notering van $ 54,45. De latere flinke terugval werd veroorzaakt door winstnemingen van speculanten. Ook olie uit de Noordzee werd duurder dan ooit tevoren. De prijs van Brent-olie voor levering in november bereikte een hoogste peil van $ 51,50 per vat om vervolgens terug te zakken naar $ 49,60.
Tijdens de EZ-begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer in oktober blijkt dat de gasprijs in 2005 flink zal stijgen en dat EZ-minister Brinkhorst niets zal doen om dit te voorkomen. Brinkhorst stelt dat de gasprijs stijgt door de hoge olieprijs en niet door beleid. Energiebedrijven worden dit jaar voor het eerst niet gehinderd door afgesproken maximumtarieven. De energiemarkt is dit jaar geliberaliseerd en daarmee is, naar de wens van marktpartijen, het systeem van maximum- en minimumtarieven vervallen. Brinkhorst zegt te betreuren dat zo’n systeem er niet is, maar stelt tegelijkertijd dat consumenten het raar hadden gevonden als bij een dalende olieprijs de gastarieven niet hadden mogen dalen door minimumtarieven. Brinkhorst belooft om de stijgende gas- en stroomprijzen toe te lichten. Hij zal aangeven welk deel van de gasprijsstijging wordt veroorzaakt door de hoge olieprijs, de dure dollar en de energiebelastingen van de overheid.
Uit een internationale studie naar de gasprijzen, uitgevoerd door de NUS Consulting Groep, blijkt in oktober dat de prijs van aardgas in Nederland het afgelopen jaar snel gestegen in vergelijking met andere landen. De prijs voor gasverbruik voor industriële installaties steeg met 11,7%. De gasprijs voor verwarmingdoeleinden met 19,4%. Nederland bezet met de gasprijzen de vijfde plaats van de onderzochte landen. Vorig jaar was dat nog de tiende. Denemarken is het duurste land wat gasprijzen betreft en de Britse prijzen zijn het snelst gestegen. De drijvende factor achter deze ontwikkelingen is nog steeds een verhoging van de internationale olieprijzen, waaraan de langetermijn groothandelscontracten vaak verbonden zijn. Bovendien hebben verhogingen van de belastingstoeslagen er eveneens toe bijgedragen dat industriële klanten steeds meer moeten betalen voor hun energie. De recente stijgingen in de marktprijzen voor de olie hebben reeds een gevolg gehad op de gasprijzen in sommige markten. Het is hoogst waarschijnlijk dat deze prijzen recordhoogten zullen halen in de volgende maanden, analoog aan de stijgingen in de olieprijzen op de wereldmarkt.
De forse prijsstijgingen bij aardolie zijn voor Gasunie aanleiding om in januari volgend jaar de prijzen met ongeveer 20% in plaats va met 15% te verhogen, zo meldt de gasleverancier in oktober. Het gaat dan om de groothandelsprijzen voor de energiedistributiebedrijven. Indien eind oktober blijkt dat de olieprijs tot onder de $ 40 per vat gedaald is, dan kan de stijging nog iets meevallen. Een nog grotere stijging is echter ook mogelijk. De 15% stijging werd pas vorige maand bekend gemaakt. De olieprijs is dit jaar al 65% gestegen. EnergieNed verwacht dat de huishoudelijke eindgebruikers voorlopig weinig zullen merken, omdat de consumentengasprijs maar met 3% per half jaar mogen stijgen.
De prijzen van ruwe olie zijn in november gedaald tot het laagste peil in meer dan zes weken, tot rond de $ 47 per vat. Handelaren schreven dat toe aan het wegebben van de vrees voor tekorten. De olievoorraden in de Verenigde Staten zijn al enkele weken gegroeid. Bovendien kwam er onlangs een eind aan een dagenlange blokkade van het Suez-kanaal, een belangrijke aanvoerroute voor olie. Op de termijnmarkt in New York daalde de notering van lichte Amerikaanse olie voor levering in december 47,16 dollar per vat. Dat is meer dan 15% minder dan het recordniveau van 55,67 dollar van 25 oktober.