Koelwaterproblemen |
Berichten uit 2004 |
De Vereniging voor Energie, Milieu en Water (VEMW) stelt in mei dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat op korte termijn maatregelen moet nemen om maatschappelijke schade als gevolg van koelwaterrestricties zoveel mogelijk te beperken. De afnemersvereniging pleit voor een snelle implementatie van de nieuwe beoordelingssystematiek voor koelwater. Al deze zomer moet worden begonnen met de invoering. De zomer van 2004 heeft laten zien dat beperkingen aan het gebruik van koelwater de samenleving ernstig kunnen ontwrichten en dat daardoor de elektriciteitsvoorziening in gevaar kan komen (Code Rood). VEMW zegt dat bedrijven in de afgelopen zomer tientallen miljoenen euro schade hebben geleden door de knellende vergunningseis van 30 °C bij het lozingspunt. Er is een nieuwe richtlijn voor koelwater in de maak, die meer rekening houdt met de situatie ter plaatse.
In juni stelt staatssecretaris Schultz van Haegen van Rijkswaterstaat voor om in warme zomermaanden de koelwaternorm van elektriciteitscentrales te versoepelen. Koelwater van de centrales dat op rivieren wordt geloosd, mag momenteel niet warmer zijn dan 30 °C. In hete zomers wordt het oppervlaktewater vanzelf al bijna 30 graden waardoor de centrales te weinig kunnen koelen. Meestal worden de centrales dan op een lager pitje gezet en kan de stroomvoorziening in het geding komen. Er wordt nu onderzoek gedaan naar de milieugevolgen van het lozen van warmer koelwater. Tijdens de warme zomer van 2003 is Nederland net als in de buurlanden geconfronteerd met koelwaterbeperkingen bij de productie van elektriciteit. Ondanks de lange duur van de hitte en de droogte is er in Nederland uiteindelijk geen sprake geweest van een daadwerkelijk tekort aan capaciteit om elektriciteit op te wekken. Toch is de situatie aanleiding geweest om de problematiek nog eens goed tegen het licht te houden. EZ-minister Brinkhorst evalueert in een brief aan de Tweede Kamer de gebeurtenissen van vorig jaar en geeft aan welke acties hij samen met de collega’s van Verkeer en Waterstaat en Binnenlandse Zaken en in overleg met relevante partijen gaat uitvoeren.
EZ-minister Brinkhorst van werkt in juni aan soepeler regels voor koelwaterbeperkingen voor elektriciteitscentrales. Hij is hierover in overleg met zijn collega’s van Verkeer en Waterstaat en Binnenlandse Zaken. Tijdens de warme zomer van 2003 konden sommige elektriciteitcentrales in Nederland niet op vol vermogen draaien omdat ze anders te warm koelwater zouden lozen op het oppervlaktewater. Hoewel dit niet tot daadwerkelijke stroomstoringen heeft geleid, wil Brinkhorst toch een andere systematiek. Daarbij vindt een meer genuanceerde afweging plaats tussen belangen van natuur en milieu en economische afwegingen. In het systeem zal gedurende een overgangsperiode een calamiteitenparagraaf worden opgenomen die in geval van hitte/droogte tijdelijk meer ruimte geeft voor lozing van koelwater, onder voorwaarde dat er geen blijvende schade aan het milieu wordt veroorzaakt. Het ‘kleurcode-systeem’ zal worden verlaten, ook omdat de term ‘Code Rood’ wordt gereserveerd in een systeem ter bestrijding van terrorisme. Bij beperkte reservecapaciteit zal netbeheerder TenneT de volgende volgorde van maatregelen hanteren: 1. inzet van regelvermogen; 2. inzet van reservevermogen; 3. inzet van noodvermogen; 4. oproep aan producenten om het nog niet beschikbare vermogen in te zetten; 5. inzet van ‘gedoogvermogen’; 6. annuleren van export en afschakelen van Nederlandse gebruikers. Hierbij is ‘gedoogvermogen’ vermogen dat vrijkomt door het afgeven van gedoogbeschikkingen voor het overschrijden van de 30 ºC grens. Brinkhorst meldt in de brief aan de Tweede Kamer ook dat regionale netbeheerders verplicht zijn om afschakelplannen te hebben, waarin de afschakelcriteria moeten worden geharmoniseerd. Daartoe heeft minister Brinkhorst drie prioriteitscategorieën in afnemende volgorde van prioriteit vastgesteld: 1. openbare orde en veiligheid en volksgezondheid; 2. kritische processen industrie en nuts- en basisvoorzieningen; 3. overige industrie, openbare gebouwen, bedrijven en consumenten. Het instandhouden van de elektriciteitsvoorziening en het voorkomen van grote schade aan het net of de elektronische infrastructuur en van uitbreiding van stroomstoringen staat altijd voorop. Bij langdurige stroomstoringen zal men regelmatig switchen tussen afgeschakelde gebieden. Meer informatie over het Stappenplan Koelwaterbeperking is te vinden op de site van TenneT.
De hoge temperaturen hebben het rivierwater in augustus zo ver opgewarmd dat elektriciteitscentrales koelproblemen dreigen te krijgen. Netbeheerder TenneT heeft daarom ‘fase 0’ afgekondigd. Als het rivierwater te warm wordt, mogen elektriciteitscentrales het niet meer gebruiken om hun installaties te koelen. De watertemperatuur vormt in fase 0 nog geen gevaar voor de elektriciteitsproductie. Vanaf fase 1 moet de stroomproductie worden teruggeschroefd. De temperatuur van de Rijn bij Lobith is het ijkpunt. Door de aanhoudende warmte is het goed mogelijk dat fase 1 moet worden afgekondigd en de stroomproductie moet worden beperkt. Het koelwater van de centrales mag bij lozing namelijk niet warmer zijn dan 30 ºC. Gemiddeld warmt het koelwater door gebruik in een elektriciteitscentrale 7 ºC op. In de zomer van 2003 dwong de hittegolf de elektriciteitscentrales op een lager vermogen te draaien. TenneT kondigde toen code rood af. De codes groen, oranje en rood zijn vervangen.door de cijfers 0, 1 en 2 omdat kleurcodes nu worden gebruikt in de terreurbestrijding.
De hittegolf in Nederland heeft in augustus slechts twee dagen geleid tot fase 1 van het stappenplan koelwaterbeperkingen van TenneT. Onlangs trad fase 1 in werking en nu is de status weer fase 0. Het stappenplan koelwaterbeperking is operationeel zolang de temperatuur van het oppervlaktewater in de Rijn bij Lobith boven de 23 °C is. Fase 0 betekent dat het totaal aan reservevermogen (afroeptijd =< 8 uren) ter beschikking van TenneT steeds meer dan 1400 MW bedraagt. Fase 1 gaat in als het beschikbare regel- en reservevermogen op enig moment minder is dan 1400 MW (afroeptijd =< 8 uren) maar steeds meer dan 700 MW (afroeptijd =< 30 minuten). Fase 2 betekent dat het beschikbare regel- en reservevermogen (afroeptijd =< 30 minuten) op enig moment minder is dan 700 MW.