Energieprijzen |
Berichten uit 2004 |
Een meerderheid in de Tweede Kamer wil via een maximumprijs de consument beschermen tegen prijsverhogingen. Deze bescherming moet gaan gelden als de consumentenmarkt voor gas en elektriciteit per 1 juli vrij wordt. Een meerderheid voor dit voorstel wordt mogelijk doordat regeringspartij CDA ernaar neigt om zich aan te sluiten bij het eerder gehouden pleidooi van de linkse oppositie voor het instellen van maximumprijzen, zo bleek tijdens overleg in de Tweede Kamer in december 2003. Nu bepaalt de overheid de gas- en stroomprijs voor huishoudens en andere kleinverbruikers. Dit geldt overigens niet voor de prijs van groene stroom. Een extra aanleiding voor de maximumprijs is het feit dat de prijzen op de reeds geliberaliseerde grootverbruikermarkt dit jaar fors gestegen zijn. EZ-minister Brinkhorst is tegen maximumprijzen, omdat deze zullen volgens hem slechts kunnen leiden tot ‘Californische toestanden’.
Uit de tarieven die door DTe in december 2003 zijn vastgesteld voor 2004 kan worden afgeleid dat voor een gemiddeld huishouden de energierekening voor de levering en het transport van elektriciteit en gas ongeveer 1,5% (€ 20) zal stijgen ten opzichte van 2003. Een gemiddeld huishouden zal in 2004 zo’n € 1435 kwijt zijn aan energie. De oorzaken van de verhoging zijn een stijging van de energiebelasting (2,4%) en een stijging van de door DTe vastgestelde energietarieven (1%). Van de gereguleerde energietarieven stijgen de transporttarieven gas in 2004 het sterkst (10%). Dit komt doordat DTe, door een rechterlijke uitspraak, de efficiencykortingen (de zogenaamde x-factoren) voor 2002 en 2003 opnieuw moest vaststellen. Het betreft hier een eenmalige compensatie, die in 2005 niet meer van toepassing is. De leveringstarieven elektriciteit stijgen met zo’n 8,7%. Dit is een gevolg van de gestegen elektriciteitsprijzen op de groothandelmarkt. De transporttarieven elektriciteit dalen met 1,6% als gevolg van de vastgestelde x-factoren. De leveringstarieven gas dalen met 3% door lagere inkoopkosten en het wegvallen van de brandstoffenbelasting. Essent verhoogt het vastrecht met 25% voor gas en 20% voor elektra. Ook Nuon verhoogt het vastrecht: 21% voor de gasmeter, 5 tot 8% voor een dubbele of enkele stroommeter. De nieuwe tarieven pakken hierdoor het slechtst uit voor alleenstaanden en mensen die zeer zuinig met energie zijn. Het gebruik van groene stroom is in de weergegeven percentages en bedragen buiten beschouwing gelaten.
In mei stemt EZ-minister Brinkhorst in met een advies van de energietoezichthouder DTe om de meettarieven voor kleinverbruikers op de metermarkt te reguleren. Deze regulering gaat in op het moment dat naar verwachting op 1 juli de I&I-wet (Interventie & Implementatiewet) in werking treedt. Uit onderzoek van de DTe blijkt dat op de in 2000 geliberaliseerde metermarkt voor consumenten (kleinverbruikers) momenteel geen sprake is van effectieve marktwerking waarbij meterbedrijven en regionale netbeheerders de concurrentie met elkaar aangaan. Daarom adviseert DTe de consument te beschermen door middel van regulering. Verder constateert DTe dat de tarieven voor het beschikbaar stellen en het uitlezen van de meter voor elektriciteit de afgelopen drie jaar met 57% zijn gestegen. Voor gas geldt een prijsstijging in het afgelopen jaar van 24%. De regulering houdt in dat de tarieven en voorwaarden waartegen netbeheerders en meetbedrijven meterdiensten aanbieden, moeten voldoen aan de eisen die DTe stelt.
GreenPrices lanceert, in samenwerking met www.startpagina.nl, in juni de nieuwe website Energieprijzen.nl. Op deze site richt Green-Prices zich niet meer uitsluitend op het vergelijken van groene energieproducten, maar gaat men vanaf 1 juli ook grijze energieproducten vergelijken. Greenprices en Startpagina zijn ervan overtuigd dat het kiezen van een andere energieleverancier het beste via internet verloopt. Met de site Energieprijzen.nl bieden zij na 1 juli een onafhankelijke prijs- en productvergelijking aan van álle elektriciteitsproducten op de Nederlandse markt, zowel grijze als groene stroom. Binnenkort wil men ook gas als product in de overzichten opnemen.
7 mln. consumenten en 500.000 bedrijven mogen per 1 juli hun eigen leverancier van gas en stroom kiezen. De vrijmaking van de markt voor kleinverbruikers is het sluitstuk van deze omvangrijke liberalisering. Een beperkte groep van 65.000 grote energieverbruikers mocht al eerder van de vrije energiemarkt gebruikmaken. En ook de markt voor ‘groene stroom’ was al vrijgegeven. Vanaf 1 juli is het echter voorgoed afgelopen met ‘gebonden’ afnemers en door de Staat vastgestelde gas- en stroomtarieven. De overheid blijft wel de tarieven bepalen voor het ‘netbeheer’ (het transport van gas en stroom), maar verder is de prijsvorming vrij. Uit een NIPO-onderzoek dat in opdracht van MKB-Nederland is uitgevoerd blijkt echter dat een ruime meerderheid van de 500.000 kleine ondernemers niet op zoek is naar een goedkopere energieleverancier. De verwachting is dat circa 2% van de consumenten kort na 1 juli overstapt op een andere leverancier voor elektriciteit. Ongeveer 12% van de kleinzakelijke gebruikers stapt vóór de jaarwisseling over op een andere leverancier. De ondernemers zijn optimistisch over de zegeningen van de vrije energiemarkt en bijna de helft denkt dat de prijzen zullen dalen. Bijna eenderde ziet de liberalisering somberder in en vermoedt een prijsstijging. Net als veel consumenten weet ook het merendeel van de kleine ondernemers niet dat na 1 juli ook de gasmarkt wordt vrijgegeven. Ondernemers stellen betrouwbaarheid bij de keuze van een energieleverancier voorop. Eenderde noemt prijs als belangrijkste criterium. Veel zakelijke gebruikers weten niet dat de leveringszekerheid wordt gegarandeerd door de netbeheerder en niet afhankelijk is van de leverancier.
Uit in juli gepubliceerde resultaten van een onderzoek van Roland Berger Strategy Consultants blijkt dat consumenten op termijn meer zullen moeten betalen voor elektriciteit en gas. De eerstkomende jaren zal de consument ongeveer € 20 duurder uit zijn. Daarna stijgt de prijs minder hard, maar tot een daling zal het niet komen. Hetzelfde geldt voor de fluctuerende gasprijs. Ook daarvan zal de klant niks merken in zijn portemonnee. Volgens het onderzoek heeft de overheid verkeerde verwachtingen gewekt bij consumenten door te zeggen dat liberaliseren zou leiden tot lagere prijzen. De resultaten van het onderzoek zijn mede gebaseerd op situaties in de Verenigde Staten, Engeland en Scandinavië waar de energiemarkt helemaal geliberaliseerd en geprivatiseerd is en waar wel prijsdalingen merkbaar zijn. Investeringen in bijvoorbeeld ict, productiecentrales en de vernieuwingen bij het stroomnetwerk TenneT zullen worden doorberekend aan de klant. Ook andere oorzaken hebben op korte termijn een prijsopdrijvend effect, zoals de sterke schommelingen van de gas- en olieprijs en extra milieukosten die vanaf 2005 ingevoerd worden. Het Ministerie van EZ geeft aan dat het nooit heeft beloofd dat een vrije energiemarkt leidt tot lagere prijzen. Volgens een woordvoerster heeft de klant de afgelopen jaren al wel geprofiteerd van de aankomende vrije energiemarkt.
Toezichthouder DTe beweert in juli op basis van zijn eerste kwartaalonderzoek naar de leveringstarieven voor energie dat een kritische consument jaarlijks geld kan besparen door de prijzen van energieleveranciers voor elektriciteit en gas goed te vergelijken. Het te besparen bedrag kan volgens DTe voor elektriciteit en gas samen oplopen tot ruim € 150 per jaar voor een huishouden met een gemiddeld energiegebruik. Als de hoogste tarieven worden vergeleken met de laagste tarieven, dan is het verschil daartussen voor een gemiddeld huishouden op jaarbasis tussen de € 25 en 35 voor grijze stroom, tussen € 65 en 85 voor groene stroom en rond de € 100 voor gas. DTe wijst er wel op dat het hier om uitersten gaat, maar raadt consumenten aan kritisch te kijken naar de eigen energierekening. Via een bezoek aan verschillende vergelijkingsites op internet kan de consument zelf berekenen hoe groot het voordeel kan zijn. Daarbij zullen onafhankelijke sites waarschijnlijk de meest volledige en objectieve informatie opleveren. Daarnaast kan de consument rechtstreeks met de leverancier contact opnemen om de tarieven op de vergelijkingsites te verifiëren. Bij de keus voor een leverancier kan de consument naast de prijs ook kijken naar service en kwaliteit.
De overstap naar een andere gasleverancier levert tot nu toe weinig financieel voordeel op. Dat blijkt uit een vergelijking naar gasprijzen die de Consumentenbond in september heeft uitgevoerd. Consumenten kunnen hooguit € 10 per jaar besparen als ze overstappen naar een andere gasaanbieder. Dat voordeel valt in het niet bij de stijging van de gasprijzen die voor 2005 is te verwachten. Dat komt doordat de bijdrage van de Gasunie zal vervallen en de gasprijzen gekoppeld zijn aan de olieprijzen. Hierdoor zal de gasrekening ongeveer € 100 hoger uitvallen. De bond waarschuwt dat een overstap naar een andere, goedkopere gasaanbieder, voor consumenten vanaf volgend jaar duurder uit kan pakken. Maar uit een berekening in het oktobernummer van Energiebeurs Bulletin komen echter andere cijfers tevoorschijn. Het blijkt dat een switch best € 30 of meer op kan leveren. Energiebeurs Bulletin vergeleek daartoe slechts de tarieven van Nuon en Westland Energie. Ook voor een gemiddelde afnemer (1820 m3 per jaar) is de mogelijke besparing al snel het dubbele van wat de Consumentengids beweert. De berekeningen zijn voorgelegd aan de Consumentenbond, die echter niet op de berekeningen wil reageren. Energiebeurs Bulletin erkent dat ook een besparing van € 20 per jaar weinig is ten opzichte van de prijsverhoging (€ 100 of meer per jaar) die huishoudens in 2005 te wachten staat.
Op basis van de offertes die Gasunie heeft opgesteld voorspellen de energiebedrijven Nuon en Essent in oktober dat een doorsnee huishouden in 2005 minimaal € 150 meer kwijt zal zijn voor gas en stroom. Door de stijging van de olieprijs gaat vooral het gastarief flink omhoog. De prijsstijging voor gas valt hoog uit vanwege de invoering van de vrije markt. In het verleden mochten energiebedrijven hun gasprijzen van de overheid slechts stapsgewijs verhogen. Deze rem is echter afgeschaft met de liberalisering van de markt per 1 juli. Gasunie berekent zijn gasprijzen op basis van de gemiddelde olieprijs over een periode van 6 maanden. Zeker sinds de olieprijs door de grens van $ 50 per vat is geschoten, voorziet Gasunie een fikse verhoging. De hoge gasprijzen leiden ook tot hogere stroomprijzen, omdat in 60% van de centrales elektriciteit wordt opgewekt met gas. Samen met een hogere gasrekening van € 130, is een doorsnee huishouden volgend jaar minimaal € 150 meer kwijt.
De Consumentenbond vindt dat de energietoezichthouder DTe met de prijsvergelijking van groene stroomaanbieders een verkeerd signaal afgeeft. Vanaf 1 november geeft de DTe op de website een overzicht waarin leveranciers van groene stroom staan vermeld, gerangschikt van duur naar goedkoop. De Consumentenbond vindt het vreemd dat de DTe alleen prijsinformatie over groene stroom aanbiedt. Volgens de bond heeft de overheid heeft zich herhaaldelijk uitgesproken over het feit dat liberalisering naast de prijs ook gericht is op kwaliteit van dienstverlening en voorwaarden. Door deze elementen niet in de vergelijking te betrekken zou de indruk kunnen worden gewekt dat prijs het enige is dat telt. Daarnaast vindt de consumentenorganisatie dat het initiatief van de DTe de suggestie wekt dat er alleen voor groene stroom te kiezen is. De consumentenbond is bang dat consumenten het idee krijgen dat de leverancier die bij DTe bovenaan de lijst staat de beste keus is voor de betreffende consument.
De Consumentenbond is op 18 november een actie gestart tegen de prijsstijging in de energiemarkt: ‘Stop de prijsstijging in de energiemarkt!’. De betaalbaarheid van de eerste levensbehoefte gas en licht komt in het geding als consumenten volgend jaar minstens 10% meer moeten betalen voor hun energierekening, vindt de bond. Op Energiebond.nl kunnen consumenten tegen de buitensporige prijsstijging protesteren. De Consumentenbond vraagt steun van iedereen om energie betaalbaar te houden door te pleiten voor een prijsmaximum. Om de EZ-minister ervan te overtuigen dat zo’n maximum noodzakelijk is, roept de Consumentenbond alle consumenten in Nederland op mee te doen aan de actie. De Consumentenbond verzamelt alle steunbetuigingen en overhandigt deze in december aan de politiek die ervoor moet zorgen dat energie voor iedereen in de toekomst betaalbaar blijft.
Uit de tarievenlijst voor 2005 die het energiebedrijf Essent in december publiceert wordt duidelijk dat de gasprijs voor inwoners in Zeeland hoger wordt dan in de rest van Nederland. De prijsstijging wordt veroorzaakt door de grote afstand die het gas vanaf het winningsgebied in Groningen moet afleggen. Ook gaat de prijs in Limburg omhoog. Daar betalen huishoudens vanaf komend jaar volgens het prijsoverzicht 32,37 cent per kubieke meter gas, tegen 30,94 cent in Groningen, Friesland en Drenthe. De drie noordelijke provincies kregen vroeger korting op het gastarief, de zogenaamde noorderkorting, maar in de rest van Neder was de gasprijs overal hetzelfde.
Nederland kent 13 prijsvergelijkingssites voor energie, maar die maken in totaal gebruik van slechts vijf onafhankelijke databases. Dat blijkt in december uit onderzoek dat in opdracht van de toezichthouder op de energiesector, DTe, is verricht. Soms kloppen berekeningen niet of worden berekeningen gebaseerd op achterhaalde gegevens. Twee sites hebben banden met leveranciers, zonder dat dit voor de gebruiker duidelijk is. Veel particulieren baseren zich op de resultaten van de sites. Daarom hecht DTe belang aan de kwaliteit ervan. Omdat de sites nu op diverse punten tekortschieten, heeft DTe aangekondigd om met de makers te gaan overleggen om de kwaliteit te verbeteren. De toezichthouder zal de kwaliteit van de sites blijven monitoren. Ondanks de geconstateerde gebreken bij de bestaande sites heeft DTe besloten om de publicatie van het eigen prijsoverzicht voorlopig te stoppen. Ook hierop was veel kritiek ontstaan, vooral omdat het overzicht zich beperkte tot groene stroom. Mocht de energiemarkt niet transparanter worden voor de consument, dan kan DTe zijn eigen vergelijkingssite meteen weer openen, aldus DTe-directeur Zijl in een persbericht.