Amsterdam Power Exchange (APX) |
Berichten uit 2005 |
De handelsvolumes op alle beurzen van de APX Group zijn in 2004 gestegen. Het betreft de handel op zowel de APX (stroom in Nederland), de UKPX (stroom in het Verenigd Koninkrijk) en APX Gas (aardgas in het Verenigd Koninkrijk). De elektriciteitshandel op de ‘day-aheadmarkt’ van de APX in Amsterdam bedroeg in 2004 13,4 TWh, 12% meer dan in 2003 (11,94 TWh). De gemiddelde prijs voor basislast bedroeg 31,57 € /MWh in 2004. In 2003 bedroeg die prijs nog 46,47 €/MWh. Op de Britse stroommarkt nam het verhandelde volume in 2004 toe tot 7,14 TWh, een groei van 3% ten opzichte van 2003. Het verhandelde volume op de Britse ‘Spot en Prompt’ markt in december bedroeg bijna 700 GWh. Dat is bijna het dubbele van het volume in december 2003 dat toen 448 GWh groot was. Volgens de APX Group had de gasmarkt APX Gas (voorheen bekend als EnMO) ook een sterk jaar met een totaal handelsvolume van 106 TWh (3,6 miljard therms). Dit betekent een stijging van 8% ten opzichte van 2003. In de laatste maand van 2004 verhandelde APX Gas een totaal van 11.350 TWh. Opgeteld bedroeg het verhandelde volumen op de drie platformen van de APX Group 126 TWh. Binnenkort begint de APX ook een gasbeurs voor continentaal Europa. Het handelssysteem zal volledig geïntegreerd zijn met het huidige handelssysteem op de Britse gasbeurs APX Gas.
Op 3 februari heeft APX Group een Nederlandse en Belgische gasbeurs geopend. De eerste nieuwe gasbeurs (APX Gas NL) faciliteert de handel op het TTF (Title Transfer Facility) en is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met Gastransport Services (GTS). De tweede beurs (APX Gas ZEE) is een samenwerking tussen APX en de Belgische hoofdgasnetbeheerder Fluxys, een dochter van Distrigas, en concentreert zich op de handel in het gasknooppunt Zeebrugge. Er wordt gebruik gemaakt van het bestaande, volledig elektronische, handelssysteem van APX Gas UK, het voormalige EnMO. Er kan worden gehandeld in vier verschillende contractsoorten: day-ahead, ‘balance of week’, ‘working days next week’ en weekends. Vanaf maart komt er nog een belangrijk product bij: ‘within day’. Met dit product kunnen shippers hun transportposities op het GTS-net in balans brengen. De beurzen moeten de gasmarkt meer liquide maken en zorgen voor een transparantere prijsvorming. APX Gas NL is op 20 januari 2005 door EZ-minister Brinkhorst aangewezen als gasbeurs in de zin van de Gaswet. De huidige participanten zijn alle energiebedrijven, inclusief elektriciteitsproducenten: Essent, EdF, Electrabel, Eneco, Nuon, Delta en Eon Benelux.
Half april wordt door Powernext (Frankrijk) en APX (Nederland) de verwachting uitgesproken dat eind 2005 de Nederlandse, Belgische en Franse elektriciteitsmarkten aan elkaar gekoppeld zullen worden. Bij deze marktkoppeling gaat het om de koppeling van de ‘day ahead’ beurzen. In België zal de ‘Belpex’ tegelijk met de marktkoppeling tot stand komen. Om de marktkoppeling tot stand te brengen is de goedkeuring van de toezichthouders in Frankrijk, België en Nederland noodzakelijk. De toezichthouders dienen ook in een situatie van gekoppelde markten toezicht te kunnen houden op de marktwerking. Marktkoppeling maakt handel over de landsgrenzen heen transparanter en efficiënter. Zo kan de voor de markt beschikbare interconnectiecapaciteit optimaal benut worden. De huidige veilingsystematiek voor ‘day ahead’ capaciteit zal bij invoering van de marktkoppeling verdwijnen en worden vervangen door zogenaamde impliciete veilingen. De huidige expliciete maand- en jaarveilingen zullen onveranderd blijven.
Half juni maakt APX in de presentatie van haar jaarverslag over 2004 en cijfers over het 1e kwartaal van 2005 bekend dat voor het eerst in zijn bestaan een nettowinst is geboekt. Over het eerste kwartaal van 2005 kwam het nettoresultaat uit op € 300.000. Over 2004 boekte APX over het eerste kwartaal nog een nettoverlies van € 1,1 mln. De omzet over het eerste kwartaal in 2005 nam met 66% toe tot € 4,8 miljoen. APX begon in 1999 en is volledig in handen van TenneT, dat het Nederlandse hoogspanningsnet beheert. De handel in elektriciteit moest de liberalisering van de energiemarkt bevorderen. Na een serie overnames en joint ventures faciliteert APX nu een platform voor de handel in elektriciteit en gas in Nederland, België en Groot-Brittannië. Over 2004 realiseerde APX een omzet van € 16,8 mln, een groei van 47%. In totaal zijn er ongeveer 100 partijen die via APX handelen in energie.
Prijzen zoals die ontstaan op de drie gasbeurzen van de APX gaan de commodityprijs bepalen voor onbalansgas. Het gaat om de APX-gashandelsplatforms rond de TTF (Title Transfer Facility) van GTS (Gasunie Trade & Supply), de Zeebrugge-hub en het Britse NBP (National Balancing Point, vergelijkbaar met de APX). Op dit ogenblik wordt de commodityprijs voor onbalansgas nog bepaald door de zogenaamde Neutral Gas Price, een variant van de GVS-formule (GasVerkoopSysteem) van GTS, waarbij noteringen voor stookolie en huisbrandolie de prijs bepalen. Wat betreft GTS gaat dat per 1 januari 2006 veranderen, dat is namelijk de datum waarop het nieuwe onbalansregime van GTS in werking zal treden. Al eerder had GTS te kennen gegeven de prijs voor onbalansgas te willen bepalen op basis van APX-gasprijsnoteringen, maar alleen wanneer de APX-beurzen voldoende liquiditeit te zien zouden geven. Hoewel deze liquiditeit nog erg laag is, wil GTS het plan toch doorzetten. Hiertoe heeft GTS dan wel eerst toestemming nodig van toezichthouder DTe.
Eind oktober wordt duidelijk dat de landelijke netbeheerders van België, Frankrijk en Nederland vergevorderd zijn met plannen voor de introductie van marktkoppeling via de respectievelijke landelijke energiebeurzen (APX, Belpex en Powernext). Hiertoe zal de huidige veiling van dagtransportcapaciteit tussen Nederland en België via TSO Auction komen te vervallen. Deze wordt gebruikt om de marktkoppeling tot stand te brengen. De introductie van de marktkoppeling staat gepland in het tweede kwartaal van 2006. Er moet echter nog wel een aantal zaken worden geregeld, zoals de goedkeuring van de nationale toezichthouders in de betrokken landen (CREG in Belgie, CRE in Frankrijk en de Nederlandse DTe) en de volgroeiing van de nog prille Belgische energiebeurs Belpex. De Belpex kan pas een rol in de marktkoppeling krijgen wanneer deze is gestart met zijn ‘day-ahead’-platform.