Consumenten |
Berichten uit 2006 |
Het resultaat van onderhandelingen tussen de Consumentenbond en EnergieNed over de algemene voorwaarden voor levering en transport voor energie is dat energiebedrijven voortaan zelf voor een deel kunnen bepalen wat ze allemaal aan hun klanten beloven. Maar falen ze, dan krijgt de klant een tegemoetkoming. Nuon en Essent kondigden eerder al aan eigen kwaliteitscriteria in te voeren per 1 juli 2006. Nieuw in de voorwaarden is dat bij het switchen naar een nieuwe leverancier van energie deze het contract bij de oude leverancier opzegt. In de huidige situatie kan het voorkomen dat klanten de oude leverancier hebben opgezegd, maar zich niet bij een nieuwe aanbieder hebben aangemeld. Daardoor blijven ze verstoken van gas of stroom. De nieuwe voorwaarden vrijwaren de klant ook van dubbele betaling in geval van faillissement. Dat deed zich voor bij het faillissement van Energy XS in augustus 2003 toen de netbeheerder de klanten opnieuw tot betaling dwong.
Uit de nieuwe tarieven van Nuon, Eneco en Essent blijkt in juni dat de energierekening in de zomer opnieuw hoger wordt. De prijs voor stroom en gas gaat voor een doorsnee huishouden op jaarbasis € 20 tot € 50 omhoog. Essent verhoogt zijn tarieven met 4,40 € per maand en wijt de prijsverhoging aan de hogere kosten voor gas. Eneco voert de kleinste verhoging door: de prijs voor elektriciteit blijft gelijk en alleen de gasprijs gaat omhoog, waardoor de klant € 1,40 per maand. Nuon gaat de tarieven met € 1,70 per maand verhogen. De prijsverhoging volgt na een reeks verhogingen in 2004 en 2005. De tarieven voor stroom en gas zijn de afgelopen drie jaar gemiddeld met € 300 gestegen. Een doorsnee huishouden betaalt voor gas en stroom op jaarbasis € 1600.
Vooruitlopend op de afschaffing van het zogeheten MEP-tarief van € 52 met ingang van 2007 wordt in het kader van het koopkrachtbeeld over 2006 een tegemoetkoming gegeven aan afnemers van elektriciteit die beschikken over een eigen aansluiting op een net in de categorie kleinverbruikers. Dit najaar zullen de netbeheerders in opdracht van EZ-minister Brinkhorst deze tegemoetkoming verstrekken via een eenmalige uitbetaling van € 52. Klanten zullen over deze uitbetaling tijdig worden geïnformeerd. Om de administratieve lasten te beperken, is gekozen voor een uitbetaling in plaats van een verrekening met de lopende voorschotten.
Uit een energiemeetcampagne van Nuon en de stichting Milieu Centraal, waarvan de resultaten in juni werden gepubliceerd, blijkt dat twee derde van de consumenten de kosten voor elektriciteitsverbruik weet te verminderen na meting van het stroomverbruik van apparatuur. Gemiddeld besparen zij hierdoor € 50 per jaar op hun rekening. Bijna drieduizend onderzochte huishoudens bespaarden hierdoor gemiddeld 250 kilowattuur (kWh) per jaar bij een gebruik van 3350 kWh. De meeste deelnemers aan de meetcampagne schakelden ’s nachts televisies, computers en geluidsinstallaties helemaal uit. Ook werd vaker gebruik gemaakt van de waslijn om was te drogen i.pv. de droger. Verder deed een enkeling het waterbed of het aquarium de deur uit.
Eind augustus komt de Tweede Kamer in het geweer tegen de oplopende energierekeningen. Een ruime meerderheid onder de energiewoordvoerders van CDA, PvdA, Groen Links en SP vindt het niet acceptabel dat de energierekening blijft stijgen, terwijl de winst van met name de nutsbedrijven Nuon en Essent oploopt. Essent verdiende in het eerste halfjaar € 402 miljoen, een derde meer dan in dezelfde periode van 2005. Nuon kwam met een halfjaarwinst van € 339 miljoen dicht bij een verdubbeling, nog afgezien van forse buitengewone baten. De winstgroei van de energie bedrijven is met name te danken aan kostenbeheersing en groeiende handelsactiviteiten, maar de klant merkt daar niets van. Integendeel, sinds 2003 is de energierekening van het gemiddelde huishouden met een derde gestegen. De Kamerleden vinden dat de regering maatregelen moet nemen om de marktwerking te bevorderen. Zij denken aan bevordering van investering in meer productiecapaciteit en van nieuwe toetreders, en aan verbetering van de transparantie. De toezichthouder op de energiesector DTe is een onderzoek gestart naar de hoge winsten die grote energiebedrijven in de afgelopen periode gepresenteerd hebben. De energiebedrijven Nuon, Eneco en Essent zijn best bereid te praten over lagere tarieven voor de afnemers. Wel vinden de energiebedrijven de boodschap van de politieke partijen erg ongenuanceerd. Volgens hen is het niet zo dat ze extra winst maken door de tarieven te verhogen. De hogere winsten worden vooral veroorzaakt door efficiënter werken en een goed draaiende handelspoot. De bedrijven wijzen er op dat de winst al voor een groot deel ten goede komt aan de burger, aangezien de gemeenten en provincies de aandeelhouders zijn. Bovendien hebben ze de winst nodig voor investeringen in nieuwe productiecapaciteit. In de discussie over de tarieven moet ook de hoogte van de energiebelasting worden meegenomen.
EZ-minister Wijn meldt in september aan de Tweede Kamer dat hij leveranciers van energie wil verbieden om in de winter elektriciteit en gas af te sluiten. Dit verbod zal niet gelden voor mensen die verhuizen of bijvoorbeeld met de meter hebben geknoeid. De regeling gaat in vanaf de winter van 2006. De energieleverancier moet afnemers met een betalingsachterstand snel een herinnering sturen en ze wijzen op de mogelijkheden voor een betalingsregeling en schuldhulpverlening. Ook moet de leverancier zich inspannen om persoonlijk contact te leggen. Als de gebruiker niet betaalt, vraagt de leverancier toestemming om zijn gegevens door te geven aan een schuldhulpverleningsinstantie. Die instantie kan dan beginnen met een schuldhulpverleningstraject. Het verbod op afsluiting geldt echter niet als de gebruiker alle vormen van schuldsanering weigert en de betalingsachterstand ook niet op een andere manier wil voldoen. Het verbod geldt ook niet voor gebruikers die fraude plegen, bijvoorbeeld door illegaal energie af te tappen of met de meter te knoeien. De regeling gaat direct na publicatie in.
Eind oktober meldt EnergieNed dat de energiebedrijven het berichtenverkeer willen versimpelen en vereenvoudigen voor onder meer het overstappen van energieleverancier, verhuizen en onderling uitwisselen van meterstanden. Het plan is om de drie organisaties, die hier nu bij betrokken zijn - de EDINE Beheer Organisatie (EBO), Energie Clearing House (ECH) en B’con - per 1 januari 2007 samen te voegen tot één organisatie onder de naam Data Service Nederland (EDSN). Ook komt er één standaard voor het uitwisselen van berichten. EDSN wordt een B.V. waarvan alle netbeheerders aandeelhouder zijn. Leveranciers, producenten, handelsbedrijven en meetbedrijven zijn vertegenwoordigd in de raad van commissarissen van het bedrijf en een aan de B.V. gelieerde deelnemersvereniging. Met de NMa en energietoezichthouder DTe zal nog overleg plaatsvinden over de bevoegdheden van EDSN en waarborging van een gelijkwaardige inbreng van de marktpartijen.
Volgens woordvoerders van de Consumentenbond en de Vereniging voor Milieu, Energie en Water (VEMW) is de introductie van het nieuwe marktmodel voor kleinverbruikers een verkeerde methode om de huidige problemen op de energiemarkt aan te pakken. De introductie van een nieuw marktmodel behelst een drietal ingrijpende maatregelen: (1) netbeheerders gaan miljoenen zogenaamde ‘slimme’ meters plaatsen; (2) iedere kleinverbruiker betaalt in de toekomst, ongeacht het werkelijke verbruik, een capaciteitsgerelateerd netwerktarief; en (3) huishoudens en kleinzakelijke afnemers worden voortaan volgens het zogenoemde ‘leveranciersmodel’ beleverd. De problemen in de kleinverbruikersmarkt, zoals de facturering en de verwerking van switches en verhuizingen, worden niet opgelost door het nieuwe model. Een groot probleem is volgens de woordvoerders ook de stijging van de tarieven voor energiemeters. Deze zijn verdubbeld sinds de markt is vrijgemaakt. De investeringskosten (circa € 2 tot 3 miljard) worden betaald uit opbrengsten van meettarieven. Al in 2004 concludeerde de DTe dat de tarieven van de grotendeels afgeschreven meters niet gebaseerd zijn op de kosten voor het plaatsen en uitlezen. Het nieuwe marktmodel veroorzaakt hoge kosten voor afnemers, levert twijfelachtige besparing op, en zet schone decentrale elektriciteitsproductie op achterstand.
Half oktober worden de resultaten gepresenteerd van een onafhankelijk onderzoek naar de dienstverlening van de energiebedrijven. De resultaten van het onderzoek zijn representatief voor de 7 miljoen huishoudens en kleine bedrijven in Nederland. Deze zogenaamde publieksmonitor Prestaties Energiebedrijven Nederland (PEN) volgt voor twaalf criteria continu het oordeel van consumenten en kleine bedrijven over de prestaties van de energiebedrijven. De resultaten worden elk kwartaal bekend gemaakt. Het is voor de tiende maal dat de publieksmonitor verschijnt. De algemene tevredenheid over de energiebedrijven bij consumenten en kleine bedrijven is ruim voldoende. Consumenten waarderen de algemene tevredenheid over de energiebedrijven met het rapportcijfer 7,3; kleine bedrijven met het rapportcijfer 7,1. Deze score komt nagenoeg overeen met het rapportcijfer over algemene tevredenheid dat consumenten en kleinere bedrijven aan andere dienstverlenende bedrijven geven zoals banken en verzekeringsmaatschappijen.
Consumenten vinden de energiemarkt nog niet voldoende transparant. Zij zetten vraagtekens bij de onderlinge vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid van informatie van energiebedrijven. Met het functioneren van hun eigen energiebedrijf zit het wel goed, maar het vertrouwen in de energiemarkt in zijn geheel is onder consumenten nog onvoldoende. Dit blijkt uit de in oktober gepubliceerde resultaten van een onderzoek van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) naar de in 2004 geliberaliseerde energiemarkt. Ook invoering van het leveranciersmodel draagt bij aan een transparante energiemarkt. Bij toepassing van het leveranciersmodel heeft een consument enkel contact met zijn leverancier. Via zijn leverancier ontvangt hij één energienota voor zowel levering als transport van energie. De NMa adviseert het leveranciersmodel verplicht in te voeren. De resultaten van haar vervolgonderzoek naar klachtenafhandeling door energiebedrijven wordt aankomend voorjaar (2007) bekendgemaakt. Daarnaast start de NMa een onderzoek naar wervingsuitingen van energiebedrijven met het oog op de naleving van de gedragscode voor werving en klantbehoud. Deze code kwamen de energiebedrijven eerder dit jaar overeen na aandringen van de NMa. Inmiddels hebben 16 van de 23 energieleveranciers zich aangesloten bij deze code. In het rapport wordt ook ingegaan op de vraag hoe het staat met de toetredingsmogelijkheden voor nieuwe partijen op de consumentenmarkt voor energie en de prijsontwikkelingen op deze markt. Consumenten die energiebedrijven willen vergelijken, kunnen naar de website van ConsuWijzer, het gezamenlijke informatieloket voor consumenten van de NMa, OPTA en de Consumentenautoriteit. Ook zijn hier de scorekaarten te vinden die de NMa ieder kwartaal publiceert. Deze scorekaarten geven per energiebedrijf aan hoe het is gesteld met de tijdigheid van het versturen van facturen na een overstap of verhuizing.