Energieopslag |
Berichten uit 2007 |
De energiebedrijven Essent, Nuon, E.ON Wasserkraft, het ingenieursbureau Royal Haskoning en Sogecom willen de krachten bundelen in het onderzoek naar de mogelijkheden voor een grootschalig energieopslagsysteem in Nederland. Via een in mei aan de ministers van VROM en EZ verstuurde brief vragen ze de overheid dit project te ondersteunen. Deze Ondergrondse Pompaccumulatie-centrale (OPAC) voorziet niet alleen in de mogelijkheid de CO2 uitstoot te verminderen, maar zal ook een innovatieve bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van duurzame energievoorzieningen. De komende jaren zal naar verwachting veel geïnvesteerd worden in het uitbreiden van duurzaam productievermogen, zoals windenergie, zonne-energie en microwarmtekracht (de ‘thuiscentrale’). Dit kan geleidelijk tot de situatie leiden dat in 2020 tussen de 6500 en 14500 MW aan decentraal, duurzaam productievermogen is gerealiseerd. Om te garanderen dat de levering ondanks weersomstandigheden is gewaarborgd en om onbalans op het net te voorkomen, worden centrales ‘stand by’ gehouden. Tot nu toe zijn dit vooral grotere gascentrales. In tegenstelling tot gascentrales kan de OPAC op een duurzame manier bijdragen aan de stabilisering van het stroomnet. Uit berekeningen blijkt dat de OPAC tot zo'n 2 miljoen ton kan bijdragen aan de CO2-reductiedoelstelling voor 2020. De werking van de OPAC is gebaseerd op een bekende en betrouwbare technologie: het opwekken van elektriciteit met waterkracht. In landen waar stuwmeren beschikbaar zijn, worden deze vaak gebruikt om (duurzame) overtollige energie op te slaan. Door water op momenten van overaanbod van goedkope elektrische energie omhoog te pompen, en dit water op een later moment weer door een elektriciteitsgenerator omlaag te laten stromen, is een opslagsysteem met hoog rendement te realiseren. Landen als Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en België gebruiken al jaren dergelijke systemen, onder meer voor stabilisering van het nationale elektriciteitsnet. Omdat Nederland geen grote natuurlijke hoogteverschillen kent, is het plan om in Zuid-Limburg een groot waterbassin op 1.400 meter diepte te maken, dat in verbinding staat met een bovengronds meer. Door middel van het gebruik van deze techniek zou het mogelijk moeten zijn om circa 8 GWh energie op te slaan, die met een vermogen van circa 1.400 MW op afroep beschikbaar kan worden gemaakt (gelijk aan elektriciteit voor 1,5 miljoen huishoudens per dag). Royal Haskoning heeft in de jaren ’80 reeds gedetailleerde studies uitgevoerd met betrekking tot het ontwerp van de OPAC en de locatie keuze. Zo zijn o.a. diepboringen uitgevoerd. De OPAC genereert natuurlijk positieve werkgelegenheidseffecten in Zuid-Limburg, niet alleen tijdens de realisatiefase van ongeveer 5 jaar, maar ook tijdens de exploitatiefase. Het initiatief om de OPAC te realiseren wordt vanzelfsprekend door de provincie Limburg ondersteund. Het toepassen van de OPAC als ‘slimme elektriciteitsbuffer’, zou volgens het VNO-NCW een beslissende factor kunnen zijn voor een economische effectieve groei van zowel decentrale als duurzame elektriciteit in Nederland. Het VNO-NCW ondersteunt het initiatief daarom van harte.
KEMA en Bureau Lievense werken samen met Gebroeders Das aan een innovatief concept voor grootschalige elektriciteitsopslag met een ‘valmeercentrale’. Het eerste resultaat van hun in juli uitgebrachte haalbaarheidsstudiestudie (Energie-eiland. Haalbaarheidsstudie fase 1. Management samenvatting) voor de energiebedrijven is een ontwerp van het Energie-eiland in de Noordzee. Opslag van energie vergroot de technische betrouwbaarheid van de energievoorziening, stabiliseert de kostprijs van elektriciteit en draagt bij aan de vermindering van de CO2-uitstoot. Grootschalige opslag is bij uitstek geschikt in elektriciteitsmarkten met relatief veel windenergie, een situatie die naar verwachting omstreeks 2020 ook geldt voor Nederland. Het eiland biedt daarnaast nog tal van andere mogelijkheden, variërend van kustbescherming tot havens en van aquatische biomassa tot toerisme. Scenario’s voor het jaar 2020 laten zien dat de Nederland jaarlijks enorm op operationele kosten kan besparen, vooral bij stijgende prijs voor aardgas, wanneer elektriciteitsopslag integraal deel uitmaakt van het elektriciteitssysteem. Investeren in een grootschalig opslagsysteem kan in de plaats komen van investeringen in een of meerdere bestaande piekcentrales. Ook zijn er voordelen voor het milieu, vooral in combinatie met het gebruik van windenergie. Het principe van de ‘valmeer’ centrale is technisch mogelijk door gebruik te maken van de tientallen meters dikke kleilaag onder de bodem van de Noordzee. Bij een overschot aan elektriciteit wordt zeewater uit het meer in de omringende zee gepompt, bij een tekort stroomt zeewater in het meer terwijl een generator wordt aangedreven. De benodigde pompgeneratoren zijn commercieel beschikbaar. De opslagcapaciteit is voldoende om gedurende meer dan 12 uur een vermogen van 1.500 MW te leveren, vergelijkbaar met het vermogen van een grote elektriciteitscentrale in Nederland. In de verdere uitwerking van het concept is een gedetailleerde locatiestudie gepland en worden de technische mogelijkheden en de economische en ecologische waarden van logische combinaties van functies onderzocht. Het onderzoek naar dit innovatieve concept is uitgevoerd met financiële bijdragen van de energiebedrijven Delta, Eneco, Nuon, E.ON Benelux, EPZ, Essent en TenneT en met subsidie van de Stichting We@Sea.