Energiemeters |
Berichten uit 2008 |
Voor de implementatie van een nieuwe Europese richtlijn heeft de regering in januari een nieuwe wet over energiebesparing naar de tweede Kamer gestuurd. Daarbij is een individuele digitale meter voor afnemers nodig onder voorbehoud van technische mogelijkheden, financiële redelijkheid en geraamde besparingen. Bij nieuwe warmte- of koudenetten is wel standaard een individuele meter nodig. Deze meter moet informatie geven over het daadwerkelijke verbruik. Dit geldt ook voor gas of elektriciteit. Er komt tevens een maatregel van bestuur die de zaken regelt over facturering. De klant moet ongeveer zes keer per jaar een factuur ontvangen gebaseerd op het werkelijke verbruik in een bepaalde periode. Het systeem van voorschotten blijft bestaan; afrekening vindt plaats met de jaarrekening. Om besparingen te bereiken moeten energiebedrijven informatie geven over het energiegebruik per periode. Met de nieuwe wet moet de invoering van het capaciteitstarief mogelijk worden. Nederland gaat daarmee verder dan Europa.
Begin maart stuurt EZ-minister van der Hoeven en wetsvoorstel naar de Tweede Kamer waarin staat dat de komende zes jaar alle Nederlandse kleinverbruikers van elektriciteit en gas moeten worden voorzien van 'slimme meters'. Alle veranderingen samen leiden tot een flinke besparing op administratieve lasten van ongeveer €100 mln per jaar. Hoewel die opbrengst grotendeels terecht komt bij de netbeheerders, moeten de besparingen (€25 mln) bij netbeheerders direct leiden tot verlaging van de transporttarieven voor de verbruikers. Het wetsontwerp stelt de minister verder in staat om het zogeheten 'leveranciersmodel' verplicht op te leggen. Het betekent dat kleinverbruikers bij service, facturering en klachtenafhandeling slechts één aanspreekpunt hebben: de leverancier. Met de vereenvoudiging van facturering en administraties kan €15 mln per jaar worden bespaard. Daarnaast wordt het zogeheten 'capaciteitstarief' ingevoerd, waarbij de transportkosten van stroom en gas vooraf vaststaan en niet langer afhankelijk zijn van het werkelijke verbruik. Dit nieuwe tarief moet een kostenbesparing van €30 mln per jaar opleveren. De combinatie van leveranciersmodel en capaciteitstarief zorgt voor nog eens €30 mln aan besparing.
De Tweede Kamer debatteert in juni over de invoering van zogenoemde ‘slimme meters’. Een kamermeerderheid lijkt deze verplicht te willen invoeren bij ieder huishouden in Nederland. Hiervoor worden de bestaande elektriciteits- en gasmeters weggehaald en vervangen door energiemeters die zijn gekoppeld aan het ICT-netwerk van het energiebedrijf. Het plan is om dit in twee fasen aan te pakken. Na twee jaar wordt dan geëvalueerd of de meters ‘slim’ genoeg zijn om in alle huizen geďnstalleerd te worden. ECN betoogt dat er meer duidelijkheid moet zijn over de invoering van ‘slimme netten’, voordat goed kan worden beoordeeld aan welke eisen de ‘slimme meters’ moeten voldoen. Er moet bijvoorbeeld meer rekening worden gehouden met toekomstige ontwikkelingen op energiegebied. Aan de kant van het energiegebruik zullen nieuwe energiebesparende technologieën worden toegepast, zoals elektrische warmtepompen en elektrisch vervoer. Aan de kant van de energieopwekking is er een overgang naar opwekking uit duurzame energiebronnen. Verder begint de elektriciteitsinfrastructuur steeds verder te verouderen en vergen dus in de komende jaren grote investeringen in de netwerken. In de EU worden die investeringen in de komende 30 jaar geschat op ruim €500 miljard. Nog eens zo’n bedrag is nodig voor vervanging en uitbreiding van de elektriciteitsproductie. De investering voor ‘slimme meters’ wordt in Nederland geraamd op €1,5 miljard. Wanneer de meters ‘slim’ genoeg zijn, en bijvoorbeeld meerdere tarieven en tariefperioden ondersteunen, kan met de meters de invoering van ‘slimme netten’ mogelijk worden gemaakt. Door wat extra te investeren in ‘slimme’ ICT, kunnen zo de investeringen in de elektriciteitsnetwerken en de elektriciteitsproductie worden verminderd. Voor de transitie van de huidige elektriciteitsnetten in ‘slimme netten’ is in het onlangs verschenen Energierapport 2008 van het ministerie van EZ de oprichting van een Taskforce SmartGrids aangekondigd. Het Europese technologieplatform SmartGrids pleit hierbij voor een overgang van passief naar actief beheer van elektriciteitsnetwerken. Een belangrijk kenmerk van actief beheer van netwerken is dat netbeheerders niet alleen het transport van elektriciteit in het net actief besturen. De netbeheerders gaan ook de opwekking en het verbruik van elektriciteit bij consumenten bijsturen (binnen grenzen). Dit kan bijvoorbeeld door te werken met een tijdafhankelijk transporttarief. In plaats van alleen een piek- en een daltarief, zijn er dan meerdere tarieven en tariefperioden. Voor de ‘slimme meter’ betekent dit dat deze naast het gebruik in kWh ook de kosten in euro moet registreren. Voor een goede bijsturing van apparatuur in huis is bovendien tweewegcommunicatie nodig tussen die apparatuur en de meter. De kosten van deze eventuele extra functionaliteiten moeten natuurlijk afgewogen worden tegen de verwachte baten. Het probleem hierbij is dat het kader voor deze afweging op dit moment nog ontbreekt. Er is nog geen gezamenlijke visie over de toekomstige ontwikkeling van de elektriciteitsinfrastructuur in Nederland en de rol van ICT hierbij. Ondersteuning van actief beheer van netwerken is daarom nog niet geregeld in het huidige Nederlandse meterontwerp. Ook al lopen veel Nederlandse netbeheerders - ieder op hun eigen manier - met ideeën hiervoor rond, de kosten en baten zijn voor hen nog niet concreet genoeg om hiervoor nu al te kunnen investeren. Het is daarom belangrijk dat de overheid, de NMa en de netbeheerders samen met alle belanghebbenden een visie formuleren over de toekomst van de elektriciteitsnetwerken. ECN adviseert onder meer om de beperkte uitrol in de eerstkomende jaren te benutten om door te gaan met het opdoen van praktijkervaring met ‘slimme meters’ en de bijbehorende diensten. Ook is het belangrijk dat Nederland actief betrokken raakt bij het opstellen van een Europese standaard voor ‘slimme meters’.